|
ÖZET: İdarenin araçlarına dair tescil, envanter ve muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluk tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin araç kayıtları incelenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, taşıtların izlenmesi ve kayıtlarının düzenlenmesi konularında belirli yükümlülükler getirmektedir. Bu bağlamda, araçların ediniminden, kullanımına kadar olan süreçlerin şeffaf ve erişilebilir bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir.
Denetim sonucunda, belediyenin envanterinde 31 araç bulunmasına rağmen, 4 aracın tescil kayıtlarında yer almadığı ve hurda durumundaki 8 aracın hurdaya ayrılma işlemlerinin yapılmadığı belirlenmiştir. Bu durum, muhasebe kayıtlarının güncellenmemesine yol açmaktadır. İdare, bu bulgulara itiraz etmemiş ve gerekli işlemlerin başlatıldığını bildirmiştir. Sonuç olarak, mevcut taşıtların tescil kayıtlarının mevzuata uygun bir şekilde düzenlenmesi, hurda araçların gerekli işlemlerinin yapılması ve bu süreçlerin envanter ile trafik tescil kayıtları arasında uyumlu hale getirilmesi önem arz etmektedir. Bu adımlar, muhasebe kayıtlarının da doğru bir şekilde güncellenmesini sağlayacaktır. |
BULGU: İdarenin Araçlarına İlişkin Tescil Kayıtları, Envanter Kayıtları ve Muhasebe Kayıtlarının Birbiriyle Uyumsuz Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin araçlarına ilişkin tescil kayıtları, envanter kayıtları ve muhasebe kayıtlarının uyumsuz olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 254 Taşıtlar Hesabını düzenlediği “Hesabın niteliği” başlıklı 196’ncı maddesinde; bu hesabın kurumlara ait taşıtların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 197’nci maddesinde ise; taşıtlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları açıklanmıştır. Buna göre, idare tarafından bütçeye gider kaydıyla edinilen taşıtların tutarları, Yönetmelik’in yürürlük tarihinden önce mevcut olan taşıtlardan envanteri yapılanların tespit edilen değerleri, bedelsiz olarak kurumlara intikal eden taşıtların tespit edilen değerleri üzerinden 254 Taşıtlar Hesabına borç kaydı yapılacak; satılan taşıtlar, kazaya uğrama, eskime veya ekonomik ömrünü tamamlama gibi nedenlerle taşıt olma vasfı ortadan kalkan taşıtlar, bağış ve yardımlar dolayısıyla edinilen bu hesapta kayıtlı taşıtlardan, kullanılmadığı veya amaç dışı kullanıldığı için geri istenilenler ile idarece diğer kamu idarelerine bedelsiz olarak devredilen taşıtların kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak kaydı yapılacaktır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesine göre; harcama yetkilileri taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesinden, kullanılmasından, kontrolünden, kayıtlarının bu Yönetmelik’te belirtilen esas ve usullere göre saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasını sağlamaktan sorumludurlar.
Yine aynı Yönetmelik’in “Taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri” başlıklı 6’ncı maddesinde; kullanımda bulunan dayanıklı taşınırları bulundukları yerde kontrol etmek, sayımlarını yapmak ve yaptırmak, taşınır kayıt yetkililerinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Diğer yandan, adı geçen Yönetmelik’in “Sayım ve sayım sonrası yapılacak işlemler” başlıklı 32’nci maddesinde ise; kamu idarelerine ait taşınırların, taşınır kayıt yetkililerinin görevlerinden ayrılmalarında, yıl sonlarında ve harcama yetkilisinin gerekli gördüğü durum ve zamanlarda sayımının yapılacağı, sayımda bulunan miktar ile kayıtlı miktar arasında fark çıkması halinde, miktarlarında farklılık bulunan taşınırların sayımının bir kez daha yapılacağı, yine farklı çıkarsa bu miktarın “Fazla” veya “Noksan” sütununa kaydedileceği belirtilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Belediyenin taşınır varlıklarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde yönetilmesi açısından; varlıklara ilişkin kayıt ve kontrolün sorumlularca sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilmesi, sayım ve sayım sonrası işlemlerin düzenli yapılarak kayıtlı durum ile fiili durum arasındaki uyumun sağlanması önem arz etmektedir.
Yapılan incelemede, denetime binaen Türkiye Noterler Birliğinden alınan, Belediye adına tescil edilmiş araçların listesi ile Belediyenin envanter kayıtlarının karşılaştırılması sonucunda;
1- İdare envanterinde 31 aracın bulunduğu, 4 adet aracın ise tescil kayıtlarında bulunmadığı,
2- Hurda durumunda bulunan 8 araç bulunmasına rağmen, bu araçlara ilişkin olarak hurdaya ayırma işlemlerinin yapılmadığı ve buna bağlı olarak muhasebe kayıtlarının güncellenmediği,
tespit edilmiştir.
İdare tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmiş olup, bulgu doğrultusunda işlem yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, mevcut taşıtların tescil kayıtlarının mevzuat hükümleri çerçevesinde usulüne uygun olarak yapılması, hurda araçların da hurdaya ayırmaya ilişkin gerekli çalışmalarının yapılarak idarenin envanter kayıtları ile trafik tescil kayıtlarının uyumunun sağlanması ve buna bağlı olarak muhasebe kayıtlarının güncellenmesi gerekmektedir.