|
ÖZET: İdarenin araçlarına yazılan trafik cezalarının tahsilatına yönelik gerekli sistemlerin kurulmadığı ve rücu süreçlerinin etkin bir şekilde işletilmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, trafik cezalarının kurum bütçesinden ödenmediği ve cezaların sorumlularına zamanında rücu edilemediği ortaya çıkmıştır.
Trafik cezalarının, aracı kullanan daire başkanlıkları tarafından ilgili birimlere bildirilmesine rağmen, bu cezaların muhasebe kayıtlarında izlenmediği ve sorumluların tespitine yönelik bir sistemin bulunmadığı belirlenmiştir. 2024 yılı itibarıyla, idarenin vadesi geçmiş toplam 436.987,85 TL tutarında trafik cezası borcu olduğu ve bu borçların henüz ödenmediği görülmektedir. Cezaların resmi olarak idare adına tahakkuk etmesi, idarenin bu borçlar için tek yetkili olmasını ve mali yükümlülüklerin de idareye ait olmasını sağlamaktadır. Denetim bulguları üzerine, idare bu durumu kabul etmiş ve gerekli önlemlerin alınacağına dair taahhütte bulunmuştur. Sonuç olarak, idare araçlarına yazılan trafik cezalarının etkili bir şekilde takip edilmesi için uygun sistemlerin bir an önce kurulması gerekmektedir. |
BULGU: İdarenin Araçlarına Yazılan Trafik Cezalarının İlgililerinden Takip ve Tahsilinin Yapılacağı Sistemlerin Kurulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare araçlarına ait plakalara yazılan trafik cezalarının ilgililerinden tahsil edilmesi için gereken sistemlerin kurulmadığı, rücu süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi, kullanılması, muhasebeleştirilmesi, raporlanması ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınarak yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Mal yönetiminde etkinlik ve sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinde ise; kullanılmak üzere taşınır teslim edilen görevlilerin, taşınırın korunmasından ve taşınıra verilen zararlardan sorumlu olacağı ve kamu idaresinin verilen zararların sorumlularına ödettirilmesini sağlamakla yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden; kamu görevlilerinin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi, kullanılması, muhasebeleştirilmesi, raporlanmasından sorumlu oldukları, kamu idaresinin verilen zararların sorumlularına ödettirilmesini sağlamakla yükümlü oldukları anlaşılmaktadır.
İdareye ait araç plakalarına yazılan trafik cezalarının incelenmesi neticesinde; trafik cezalarının kurum bütçesinden ödenmediği, trafik cezaları tahakkuk ettiğinde aracı kullanan daire başkanlığının ilgili birimine yazı ile bildirip sorumlusu tespit edilerek cezanın kendisi tarafından ödenmesinin istendiği görülmüştür. Ancak, trafik cezalarının muhasebe kayıtlarında izlenmediği, cezanın gerçekleştiği tarihte aracı kullananların tespiti için bir sistem kurulmadığı, bu sebeple plakalara yazılan cezaların sorumluları tarafından ödenmesinin zamana yayıldığı, sorumlularına rücu edilemeyen tutarların bulunduğu ve bu trafik cezalarının vergi daireleri tarafından takip edildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, 2024 yılsonu itibarıyla idarenin vadesi geçmiş toplam 436.987,85 TL tutarında trafik cezalarından kaynaklanan borcu bulunmakta olup bu tutar ilgilileri tarafından ödenmemiş trafik cezalarına ilişkindir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki; İdarece alınan karar doğrultusunda, şoförlerin şahsi kusurlarından kaynaklı olarak kesilen trafik cezalarının, cezanın uygulanmasında kusuru bulanan şoföre ödettirilmesi yönünde bir uygulama geliştirilmesi, İdarenin kendi iç işleyişi açısından gayet tabidir. Ancak cezai işlemden kaynaklanan borçlar ilgili şoför adına değil İdare adına tahakkuk etmekte ve vergi dairesine karşı resmi borçlu sıfatını İdare taşımaktadır. Resmi olarak borçlu sıfatını taşımanın doğal sonucu olarak, söz konusu borçların taksitlendirilmesi, ertelenmesi gibi işlemlerde tek yetkili İdare olduğu gibi borçların vadesinde ödenmemesi nedeniyle katlanılacak mali külfetlerin muhatabı da İdare olacaktır.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; İdare araçlarına yazılan trafik cezalarının İdare aleyhine olumsuz sonuçlar doğurmayacak şekilde takibini sağlayacak sistemler kurulması gerekmektedir.