|
ÖZET: İdarenin mülkiyetinde bulunan bazı taşınmazların, ihale yapılmaksızın işgalci kişilere ecrimisil karşılığında kullandırıldığı belirlenmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin taşınmazlarının kiralama işlemlerinin belirli kurallara tabi olduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda, işgal edilen taşınmazların ecrimisil talep edilmesi ve mülki idare amirine başvurarak 15 gün içinde tahliye edilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Yapılan denetimlerde, 31 Aralık 2024 itibarıyla dört taşınmazın ecrimisil karşılığında kullanıldığı ve bu durumun, 2886 sayılı Kanun’a aykırı bir şekilde kiralama niteliği kazandırıldığı tespit edilmiştir. Ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı bir yararlanma nedeniyle alınan bir tazminat olup, kamu taşınmazlarının yönetiminde bir kiralama yöntemi olarak değerlendirilmemelidir. İdare, ecrimisil karşılığı kullanılan taşınmazlarla ilgili gerekli yasal işlemlerin başlatıldığını ve tahliye sürecinin mevzuata uygun bir şekilde yürütüleceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, taşınmazların kiraya verilmesi ve kira sözleşmelerinin yapılması, ilgili mevzuat gereği zorunludur ve ecrimisilin kiralama yöntemi olarak kullanılması hukuka aykırıdır. |
BULGU: İdarenin Bazı Taşınmazlarının Ecrimisil Karşılığı Kullandırılması ve Tahliye İşlemlerinin Başlatılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarenin mülkiyetindeki veya tasarrufundaki bazı taşınmazların ihale yapılmaksızın, işgalci durumda bulunan gerçek veya tüzel kişilere ecrimisil alınarak kullandırıldığı tespit edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bu Kanun’un 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilerek ecrimisil isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edileceği ve aksi halde ecrimisil alınacağı, işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirileceği, idareye teslim edileceği hüküm altına alınmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un yukarıdaki hükümlerinden anlaşılacağı üzere; devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bedeli idarece oluşturulacak komisyonca tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenmesi ve mülki idare amirine başvurularak işgal edilen taşınmazın 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanması gerekmektedir. Aynı hükümler, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesi gereği belediye taşınmazları için de geçerlidir.
Taşınmaz malları işgal eden fuzuli şagil durumundaki kişilerden ecrimisil alınması, söz konusu taşınmazların sürekli bir şekilde ecrimisil tahsil edilerek idare edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı bir yararlanmadan dolayı taşınmazı işgal eden kişiden alınan bir tazminattır. Bir kamu taşınmazının kiralama ya da idare etme usulü ve yöntemi değildir. Tam aksine, kamu malını korumaya yönelik bir yaptırımdır. 2886 sayılı Kanun’da işgal edilen taşınmazın mülki idare amirine başvurularak 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanmasına yönelik düzenleme de ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığını açıkça göstermektedir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından 31.12.2024 tarihi itibarıyla 4 adet taşınmazın ecrimisil karşılığı kullandırıldığı ve 2886 sayılı Kanun’a aykırı olarak ecrimisilin, kira niteliğine büründürülerek geleceğe ilişkin olarak taşınmazın işgaline süreklilik kazandırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, ecrimisil karşılığı kullanılan taşınmazlara ilişkin gerekli yasal işlemlerin başlatıldığı ve tahliye sürecinin mevzuata uygun şekilde yürütüleceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin mülkiyetindeki veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların mevzuatında belirtilen şekilde ihale yapılarak kiraya verilmesi ve kira sözleşmesinin yapılması; kamu ortak kullanımına ayrılan alanların üzerindeki taşınmazların da kamuya terkin amacına aykırı olmayacak şekilde ihaleyle kiraya verilmesi ve kira sözleşmelerinin yapılması mevzuat gereğidir. Dolayısıyla, ecrimisilin kiralama yöntemi gibi değerlendirilerek olağan bir taşınmaz yönetim şekline dönüştürülmesinin mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği düşünülmektedir.