İdarenin Bilançosunda Yer Alan Banka Kredileri Hesap Bakiyelerinde Dönemsellik İlkesine Uyulmaması (Sayıştay)

BULGU: İdarenin Bilançosunda Yer Alan Banka Kredileri Hesap Bakiyelerinde Dönemsellik İlkesine Uyulmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

2022 yılı Kesin Mizanı ve Bilanço tablolarının incelenmesinde 300 Nolu Banka Kredileri Hesabında (-)9.780.132,97TL, 400 Nolu Banka Kredileri Hesabında ise 9.780.132,97TL bakiye olduğu görülmüştür.
300-Banka Kredileri Hesabı muhasebe ilkeleri gereği hiçbir zaman eksi bakiye vermemekte olup, kaydı hatalıdır. Ayrıca 400-Banka Kredileri Hesabında görünen bakiye de aşağıda ayrıntıları açıklandığı üzere hatalıdır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 232’nci maddesinde, 300-Banka Kredileri Hesabının, idarece banka ve diğer finans kuruluşlarından sağlanan kısa vadeli kredilere ilişkin tutarlar ve bu tutarlara eklenen kur farkları ile 400-Banka Kredileri Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 233’üncü maddesinde ise hesabın işleyişi yer almakta olup;
“Hesabın işleyişi
Madde 233 – (1) Banka kredileri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda belirtilmiştir.
a) Alacak
400-Banka Kredileri Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba alacak, 400-Banka Kredileri Hesabına borç kaydedilir.
Gerek İller Bankasından gerekse diğer bankalardan alınan borç tutarlarının vadesinin bir yıl veya faaliyet dönemiyle sınırlı olması koşuluyla bu hesaba alacak, banka veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
İller Bankasının, kurum adına yaptığı işlemlerden doğan alacakları vadesinin bir yıl veya faaliyet dönemiyle sınırlı olması koşuluyla bu hesaba alacak, yapılan iş aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili duran varlık hesabına veya 630-Giderler Hesabına borç…
b) Borç
1) İller Bankasından alınan borçlara karşılık İller Bankasınca kurum paylarından mahsubu yapılan tutarlardan anapara tutarı bu hesaba borç, faiz tutarının içinde bulunulan yıla ilişkin olan kısmı 630-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ilişkin olan kısmı ise 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, paylardan borç mahsubu yapıldıktan sonra gönderilen tutar 102- Banka Hesabına borç, o ayki toplam kurum payı 600- Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.”
Denilmektedir.
Yönetmeliğin 301’inci maddesinde, 400 Banka Kredileri Hesabının, Kurumun banka ve diğer finans kuruluşlarına olan vadesi bir yıldan fazla borçlarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yönetmeliğin 302’nci maddesinde ise hesabın işleyişi yer almakta olup;;
“Hesabın işleyişi
Madde 302 – (1) Banka kredileri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda belirtilmiştir.
a) Alacak
1) Gerek İller Bankasından alınan gerekse diğer bankalardan alınan borç tutarlarından vadesi bir yıldan az olan tutarlar 300-Banka Kredileri Hesabına, vadesi sonraki dönemleri ilgilendiren tutarlar bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
2) İller Bankasının kurum adına yaptığı işlemlerden doğan alacakları bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
b) Borç
1) Bu hesapta kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 300- Banka Kredileri Hesabına alacak kaydedilir.”
Denilmektedir.
300-Banka Kredileri Hesabı ile 400-Banka Kredileri Hesabının Birleştirilmiş Veriler Defteri (BVD) 2022 yıl içi kayıtları aşağıya alınmıştır.
Tablo 5: 300-Banka Kredileri Hesabı – BVD Yıl İçi Kayıtları

Tablo 6: 400-Banka Kredileri Hesabı – BVD Yıl İçi Kayıtları

Söz konusu muhasebe kayıtlarının incelenmesinde;
300 ve 400 no.lu hesapların 2022 yılbaşı açılış kayıtlarının bulunmaması nedeniyle yılbaşında sıfır bakiyeli olduğu, önceki yıldan hiçbir bakiye devretmediği görünmektedir.
a ) Tabloda 300-Banka Kredileri hesabına ilişkin borç kaydı yapılan 1’inci satırdaki 9.922.796,98-TL kayıtla ilgili olarak; Bununla ilgili 400-Banka Kredileri hesabına giriş (alacak) kaydı yapıldığı, ancak karşılığında ilgili bir aktif hesaba giriş (borç) kaydı yapılması gerekirken 300-Banka Kredileri hesabının borcuna anlamsız bir çıkış (borç) kaydının yapıldığı görülmektedir. 300-Banka Kredileri hesabının borcunda görünen bu kayıt (9.922.796,98-TL) hatalı olup bu kayıt yerine aktif bir hesap çalıştırılmalıdır.
b ) Tabloda 300-Banka Kredileri hesabına ilişkin borç kaydı yapılan 2-6’ncı satırlardaki 5 adet kayıt toplamı olan 90.632,34-TL kayıtlarla ilgili olarak; 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabındaki aktif değer artışı nedeniyle, 400-Banka Kredileri hesabına giriş (alacak) kayıtları yapılırken, aynı yevmiyelerde 300-Banka Kredileri hesabının borcuna anlamsız bir çıkış (borç) kayıtlarının yapıldığı, 300-Banka Kredileri hesabına çıkış (borç) kayıtları yapılan ve toplamı 90.632,34-TL olan söz konusu kayıtların yukarıda ifade edilen mevzuat çerçevesinde hatalı olduğu görülmektedir.
c ) Yukarıdaki 400-Banka Kredileri hesabına ilişkin tabloda borç kaydı yapılan 7’nci satırdaki 233.296,35.-TL kayıtla ilgili olarak; 253-Tesis, Makine ve Cihazlar hesabındaki aktif değer artışı nedeniyle, 300-Banka Kredileri hesabına giriş (alacak) kaydı yapılırken, aynı yevmiyede (4529 no.lu) 400-Banka Kredileri hesabının borcuna anlamsız bir çıkış (borç) kaydının yapıldığı, 400-Banka Kredileri hesabına çıkış (borç) kaydı yapılan 233.296,35-TL kaydın yukarıda ifade edilen mevzuat çerçevesinde hatalı olduğu görülmektedir.
Sonuç olarak bilançoda 300-Banka Kredileri Hesabı ile 400-Banka Kredileri Hesabı bakiyelerinde yer alan tutarlar hatalı olup;
300-Banka Kredileri hesabında 233.296,35.-TL alacak kaydı, 400-Banka Kredileri hesabında 10.013.429,32.-TL alacak kaydı ve herhangi bir varlık hesabının borcunda da
9.922.796,98.-TL borç kaydının yer alması gerekmektedir.
Kurum tarafından bulgu konusu hususa katılındığı ve gerekli takiplerin yapılacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak yapılan işlemler anılan Yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil etmekte olup, bilançonun hata vermesine neden olmuştur. İdarenin 2022 Bilançosunda yer alan 300- Banka Kredileri Hesabı ile 400-Banka Kredileri Hesabı tam, doğru ve gerçeğe uygun tutarları göstermemektedir.