|
ÖZET: İdarenin envanterinde mevcut olan hizmet araçlarının kullanılmaması ve dışarıdan benzer araçların kiralanması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, idarenin mülkiyetinde 126 damperli kamyon, 20 vinçli kamyon, 18 su tankeri, 24 kurtarıcı monteli kamyon, 41 vidanjör ve 47 kombine kanal açma aracı bulunduğu belirlenmiştir. Ancak, bu araçların bir kısmının kullanılmadığı ve çalışanların da günlük ortalama kilometrelerinin oldukça düşük olduğu tespit edilmiştir.
2023 yılı verileri ile 2024 yılı arasında yapılan karşılaştırmalarda, araçların kullanımında artış gözlemlense de, özellikle vidanjör ve kanal açma araçlarının neredeyse hiç çalıştırılmadığı ortaya çıkmıştır. Buna rağmen, idare tarafından 05.06.2023 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile 242.326.060,00 TL bedelle dışarıdan benzer araçların kiralanması için ihale yapılmıştır. Ayrıca, İzmir il genelinde bölgesel ihtiyaçlar doğrultusunda da çeşitli hizmet araçlarının ihale yöntemiyle tedarik edildiği belirlenmiştir. Mevzuat hükümleri, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır. İdarenin mevcut araçları varken, benzer özelliklere sahip araçların kiralanması, kamu kaynaklarının israfı anlamına gelmektedir. Bu durum, hizmet alımlarında şartnamelerin gözden geçirilmesi ve kamu kaynaklarının etkin kullanımına yönelik önlemlerin alınması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: İdarenin Çalışır Durumda Hizmet Araçları Mevcut İken Bu Araçların Sahada Kullanılmayıp Dışarıdan Araç Kiralanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Kurum envanterinde çalışır vaziyette olan iş kamyonlarının sahada kullanılmadığı halde aynı özelliklerdeki taşıtların üçüncü şahıslardan kiralandığı tespit edilmiştir
İdarenin mülkiyetinde 126 adet damperli kamyon, 20 adet vinçli kamyon, 18 adet su tankeri, 24 adet kurtarıcı monteli kamyon, 41 adet vidanjör, 47 adet kombine kanal açma ekipmanlı aracı bulunduğu tespit edilmiştir. Bu araçların aylık çalışma km’si incelendiğinde araçların bir kısmının çalıştırılmadığını, çalışan araçların da yapmış olduğu günlük km ortalamalarının çok düşük olduğu aylık olarak pursantajlardan tespit edilmiştir. Hizmet araçlarının 2023 Agustos ve Aralık verileri örneklem olarak seçilmiş olup 2024 yılı verileriyle kıyaslama aşağıdaki tabloda yapılmıştır.
Tablo 7: Hizmet Araçları Çalışma Verileri
| Araç Cinsi | 2023 Ağustos | 2023 Aralık | 01.01.2024-31.07.2024 (Günlük Ortalama) |
| Damperli Kamyon | 18,10 km | 45,89 km | 34,32 km |
| Vinçli Kamyon | 15,99 km | 28,97 km | 31,98 km |
| Su Tankeri | 21,24 km | 19,82 km | 24,22 km |
| Kurtarıcı Kamyon | 24,05 km | 32,85 km | 36,24 km |
| Vidanjör | 0,04 saat | 0,14 saat | 0,33 saat |
| Kombine Kanal Açma | 0,19 saat | 0,47 saat | 0,88 saat |
Yukarıda belirtilen bilgilerden de anlaşılacağı üzere İdare tarafından mülkiyetinde bulunan araçların 2023 yılına göre kullanımlarında artış olmuş olsa da özellikle vidanjör ile kanal açma ve temizleme araçlarının hemen hemen hiç çalıştırılmadığı ayrıca diğer araçlarında günlük kilometreleri incelendiğinde yine ortalama olarak çok düşük kaldığı tespit edilmiştir. Buna rağmen İdare tarafından bu araçların sahada vereceği hizmetler için üçüncü şahıslardan bu araçlara benzer araçların kiralandığı görülmüştür.
Bu duruma örnek olarak 05.06.2023 tarih ve 888 sayılı Yönetim Kurulu Kararına istinaden İZSU Genel Müdürlüğü Görev Alanı İçerisinde Saha İşlerinin Gerçekleştirilmesinde Fiilen Arazide Kullanılmakta Olan Hizmet Araçlarının Kiralanması işi 242.326.060,00 TL bedelle ihale edilmiş ve 03.07.2023 tarihinde sözleşmesi imzalanması verilebilir. Bunun gibi İdarenin yine İzmir il genelinde üç bölgeye ayrılması sebebiyle bölgesel olarak vidanjör ve kanal temizle aracı, su tankeri gibi hizmet araçlarının ihale yöntemiyle tedarik ettiği de ayrıca tespit edilmiştir.
2560 sayılı İSKİ Kanunu’nun “Yönetim Kurulunun Görevleri” başlıklı 9’uncu maddesinde: “Hizmetlerin ekonomik verimlilik ilkelerine göre yürütülmesi için gerekli önlemleri saptamak, yetkisi içinde olanları almak, yetkisi dışında olanları ilgili kurum ve mercilere iletmek..” hükmünden de anlaşılacağı üzere hizmetlerin ekonomik ve verimlilik ilkelerine göre yürütülmesi için gerekli önlemleri almanın Yönetim Kurulunun görevleri arasında olduğu belirtilmiştir.
Yine 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun Hesap verme sorumluluğu başlıklı 8’inci maddesinde: “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” Denilerek kamu kaynaklarının kullanımındaki ilkelere değinilmiştir.
Bu mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere İdarenin mevcut hizmet araçları bulunmasına rağmen mülkiyetinde bulunan araçlarıyla aynı teknik özelliklere sahip hizmet araçlarının ihale yöntemiyle tedarik etmesi kamu kaynaklarının kötüye kullanıldığını göstermektedir.
Sonuç olarak kamu kaynağı kullanan İdarenin ve bu yetkiyi kullananların kamu kaynaklarını etkili kullanımından sorumlu olduğu düşünüldüğünde bir hizmet alımında şartnamelerinin hükümlerini bu doğrultuda gözden geçirilerek belirlenmesi ve uygulanması gerekmektedir.