|
ÖZET: İdare’nin gelir tahsilat ve takip süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmediği belirlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11. maddesi, üst yöneticilerin kaynakların etkili ve verimli şekilde yönetilmesinden sorumlu olduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin izlenmesi gerektiği ifade edilmektedir. Ayrıca, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz olarak tahsil edilmesinden yetkili olanların sorumlulukları da kanunla belirlenmiştir.
İdare tarafından çıkarılan Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği, su ve atıksu gibi hizmet bedellerinin tahakkuk ve tahsilatına dair esasları düzenlemektedir. Yönetmelik, vadesinde ödenmeyen borçlara yönelik yaptırımları da içermekte; abonelerin fatura bedellerini belirtilen tarihe kadar ödemekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ödenmeyen borçlar için yasal yollarla tahsilat süreci başlatılmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, 31.12.2024 tarihi itibarıyla borçlu abonelerin toplam alacak tutarının 239.698.558,24 TL olduğu tespit edilmiştir. İdare, borçlu abonelere çeşitli iletişim yöntemleriyle ulaşmaya çalışmakta; ancak bu süreçlerin daha etkin bir şekilde yürütülmesi, mali sürdürülebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdare’nin Gelirlerine İlişkin Tahsilat ve Takip Süreçlerinin Etkin Olarak İşletilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare’nin gelirlerine yönelik tahsilat ve takip işlemlerinin etkin bir şekilde yerine getirilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde, üst yöneticilerin, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesini ve kullanılmasını sağlamaktan, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden mahalli idarelerde meclislerine karşı sorumlu oldukları ifade edilmiştir. Yine üst yöneticilerin bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yine Kanun’un “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin (e) bendinde de; ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
İdare tarafından çıkarılan Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Tahakkuk ve tahsilat esasları” başlıklı 42’nci maddesinde su, atıksu ve diğer hizmet bedellerinin bu yönetmelik hükümlerine göre tahakkuk ve tahsil edileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 6’ncı bölümünde; vadesinde ödenmeyen borçlara ilişkin yaptırımlar sayılmıştır. Buna göre, “Aboneler tahakkuk eden fatura bedellerini bildirimde belirtilen son ödeme tarihine kadar ödemekle yükümlüdür. Süresinde ödenmeyen fatura bedelleri 21.07.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 51’inci maddesinde belirtilen oranda günlük olarak gecikme zammı ile birlikte yasal yollardan tahsil edilir.” denilmektedir.
Kurum gelirlerinin tahakkuk, tahsilat ve takip süreçlerinin etkinliğinin incelenmesi amacıyla geçmişe dönük olarak borçlu olan tüm abonelerin 31.12.2024 tarihi itibariyle listesi ilgili birimden temin edilmiştir. Borçlu abone listesindeki veriler üzerinde yapılan incelemede aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere Kurumun geçmiş yıllardan da devam eden toplamda 239.698.558,24 TL tutarında alacağı olduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, borçlu abonelere sms gönderimi, arama, borçtan kapama, ihtarname gönderimi ve icra ön takip süreçlerinin otomatik olarak işletildiği,tüm borç takip süreçleri uygulanmasına rağmen ödeme yapmayan abonelere icra takibi başlatıldığı belirtilmiştir.
İdare’nin mali yapısının sürdürülebilir nitelikte olabilmesi için gelirlerin takip ve tahsil süreçlerinin daha etkin bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir.
Tablo 11: İdare’nin Son 3 Yılda Abonelerden Olan Birikimli Alacakları (TL)
| Yıl | 2022 | 2023 | 2024 |
| Alacak Tutarı | 122.429.909,03 | 189.143.119,44 | 239.698.558,24 |