|
ÖZET: İdarenin görev alanı dışında gerçekleştirilen çeşitli yapım işlerinin, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edildiği görülmektedir. Balıkesir Su ve Kanalizasyon İdaresi (BASKİ), kendi bütçesinden, Büyükşehir Belediyesinin yetki alanına giren işlerin yapımını üstlenmiştir. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) Kanunu’nun Ek 4’üncü maddesi gereğince, BASKİ’nin faaliyetleri belirli esaslar çerçevesinde yürütülmektedir. Ancak, İdare’nin asli görevleri arasında yer almayan bazı projelerin, bütçe yetersizliği nedeniyle uzatılması veya iptal edilmesi gibi durumlar yaşanmaktadır.
Özellikle, Kuzeybatı Çevre Yolu ve diğer yol yapım projeleri gibi işlerin ihalesinin BASKİ tarafından yapılması, bu İdare’nin asli görevleri olan su ve kanalizasyon hizmetleri yerine, Büyükşehir Belediyesi’nin sorumluluk alanına giren konularda bütçe harcamasına neden olmaktadır. Örneğin, yapılan imalatların yalnızca küçük bir kısmı BASKİ’nin görev alanına girerken, geri kalan kısmı Büyükşehir Belediyesi’nin sorumluluğundaki yol yapım işlerini kapsamaktadır. Bu durum, İdare’nin kendi görevlerini zamanında yerine getirmesini engellemekte ve kaynakların etkin kullanımını olumsuz etkilemektedir. Dolayısıyla, BASKİ’nin yalnızca kendi görev alanına giren işlere odaklanması ve kendisine tahsis edilen bütçe ile insan kaynaklarını bu doğrultuda kullanması gerekmektedir. |
BULGU: İdarenin Görev Alanına Girmeyen Alanlarda Çeşitli Yapım İşlerinin Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Büyükşehir Belediyesinin görevleri arasında bulunan ve Balıkesir Su ve Kanalizasyon İdaresinin görev ve yetkileri kapsamında bulunmayan birtakım işlerin İdare tarafından kendi bütçesinden üstlenilerek yapıldığı görülmüştür.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanun’un Ek 4’üncü maddesinde;
“Bu Kanun diğer Büyükşehir Belediyelerinde de uygulanır.”
Hükmü gereğince BASKİ faaliyetleri 2560 sayılı Kanun’da belirtilen esaslar dahilinde yürütülmektedir. Mezkûr Kanun’un “Görev ve yetkiler” başlıklı 2’nci maddesinde:
“Madde 2 – İSKİ’nin görev ve yetkileri şunlardır:
İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yerüstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüd ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak ve kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek.
Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüd ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak yada kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek.
Bölge içindeki su kaynaklarının deniz, göl, akarsu kıyılarının ve yeraltı sularının kullanılmış sularla ve endüstri atıkları ile kirletilmesini, bu kaynaklarda suların kaybına veya azalmasına yol açacak tesis kurulmasını ve bu tür faaliyetlerde bulunulmasını önlemek ve bu konuda her türlü teknik, idari ve hukuki tedbiri almak. Su ve Kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki Belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak.
Her türlü taşınır ve taşınmaz malı satın almak, kiralamak, ekonomik değeri kalmamış araç ve gereçleri satmak, İ.S.K.İ. “nin hizmetleriyle ilgili tesisleri doğrudan doğruya yahut diğer kamu veya özel kuruluşlarla ortak olarak kurmak ve işletmek, bu maksatla kurulmuş veya kurulmakta olan tesislere iştirak etmek.
Kuruluş amacına dönük çalışmaların gerekli kılması halinde her türlü taşınmaz malı kamulaştırmak veya üzerinde kullanma hakları tesis etmek.”
Denilmek suretiyle İdare’nin yapmakla mesul bulunduğu görevler sıralanmıştır.
İdareye tanımlanan görevler altyapı yatırımlarını kapsayan, ciddi bütçe ve işgücü gerektiren görevlerdir. Bu kapsamda ihalesi yapılarak sözleşmesi imzalanan bazı işlerin yapımı sürecinde İdare tarafından ödenek yetersizliği nedeniyle süre uzatımı verilmekte, bazı işler ise aynı gerekçeyle feshedilmektedir. Hal böyle iken Büyükşehir Belediyesinin görev alanına giren bazı yapım işlerinin ihalesi İdarece yapılarak hakediş ödemeleri İdare bütçesinden karşılanmaktadır. Bu durum ise İdarenin Kanun’la kendisine verilen görevleri yerine getirmesi amacıyla verilen bütçenin, söz konusu görevlerin yerine getirilmesinden ziyade Büyükşehir Belediyesinin görev alanına giren konularda harcanmasına yol açmaktadır.
Örneğin Kuzeybatı Çevre Yolu Mevcut Hatları Deplase İmalatları ve Balıkesir İli Karesi İlçesi 18-02 İmar Düzenleme Bölgesi Yol Yapım İşinde (2023/1019564 İKN) yapılacak olan imalatların sadece %16,3’ünü teşkil eden su şebekesi ve kanalizasyon hattı döşenmesi gibi, İdare’nin görev alanına giren konuları kapsamakta, işin geri kalan kısmı ise Büyükşehir Belediyesinin sorumluluğunda bulunan yol yapım imalatlarını içermektedir. Bahse konu ihale kapsamında yapılan imalatlar temelinde yol yapım işi olmasına rağmen, asli görevi; içme, kullanma ve endüstriyel suların nihai kullanıcıya ulaştırılması ile kanalizasyon hatlarının döşenmesi olan BASKİ tarafından ihale edilerek hakediş ödemeleri İdare bütçesinden yapılmıştır.
Ülkü Yolu Dere Geçişini Sağlayan Mevcut Geçiş Yapısının Genişletilmesi, Muhtelif Bölgelerde Kazı ve Dolgu Yapılması ile Tahkimat Taşlarının Arasının Derz Dolguyla Doldurulması Yapım işi (İKN: 2023/567632) kapsamında Edemit Çayı’nın sağ ve sol sahillerinde taş tahkimat imalatı yapılmıştır. Bu imalat da İdare’nin görevleri arasında bulunmamaktadır.
Balıkesir İli Muhtelif Mahalle Cadde ve Sokaklarında Beton Parke ve Bordür Yapım İşi (İKN: 2022/1236387) kapsamında Balıkesir genelinde muhtelif bölgelerde parke ve bordür döşenmesi işi yapılmıştır. Bu iş Büyükşehir Belediyesi veya ilgili ilçe belediyesi tarafından yapılması gereken bir iş olmasına rağmen İdare tarafından yapılmış ve hakedişleri ödenmiştir.
Yukarıda örnek olarak sayılan benzer işler çoğaltılabilir. Bahsi geçen işlerde İdare kendisine Kanun’la verilen görevlerin yerine getirilmesi için tahsis edilen bütçe ve insan kaynağı gibi imkanları Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyelerinin görev alanına giren işlerde kullanmaktadır. Bu durum ise İdare’nin kendi görev alanına giren işleri zamanında bitirmesini engellemektedir.
Dolayısıyla İdare sadece kendi görevleri arasında belirlenen işleri yapması, kendisine verilen bütçe ve insan kaynağı gibi imkanları bu doğrultuda kullanması gerekmektedir.