|
ÖZET: İdarenin mülkiyetindeki tarım arazilerinden elde edilen ürünlerin muhasebe kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bu ürünler doğrudan satışa sunulmuş, ancak gerekli muhasebe giriş kayıtları yapılmamıştır. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, taşınırların giriş kayıtlarının düzenlenmesini ve değer tespitinin nasıl yapılacağını açıkça belirtmektedir. Buna göre, kamu idaresinin mülkiyetinde bulunan ürünlerin, edinim şekline bakılmaksızın kayıt altına alınması zorunludur.
Denetim sürecinde, belediyeye ait arazilerde gerçekleştirilen tarımsal faaliyetler sonucunda elde edilen zeytin ve çam fıstığı gibi ürünler, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmeden doğrudan ihale ile satılmış ve gelirleri 600 Gelirler Hesabına kaydedilmiştir. Kamu İdaresi, gelecekte bu tür ürünlerin muhasebe kayıtlarının yapılacağını belirtse de, denetim yılına ait herhangi bir düzeltici işlem gerçekleştirilmemiştir. Sonuç olarak, idarenin kendi imkanları ile elde ettiği ürünlerin öncelikle muhasebe kayıtlarına alınması ve ardından satış işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu süreçlerin doğru bir şekilde yürütülmesi, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdarenin Kendi Arazilerinden Elde Edilen Ürünlerin Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde bulunan tarım arazilerinden elde edilen ürünlerin muhasebe giriş kayıtları yapılmayarak doğrudan satış işlemlerinin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Belge ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde kabul edilerek teslim alınan taşınırların girişlerinde varlık işlem fişinin düzenleneceği, (Yönetmelik değişikliğinden önceki adı taşınır işlem fişi ) “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde de; taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında varlık işlem fişine dayanılarak giriş kayıtlarının yapılacağı, bu kayıtların ise satın alma suretiyle edinme ve değer artırıcı değişiklik hâllerinde maliyet bedeli ile, kurumun kendi iç imkânlarıyla üretilmesi durumunda maliyet bedeli ile, maliyet bedelinin tespit edilemediği durumlarda ise oluşturulan değer tespit komisyonunca belirlenen değer üzerinden kaydedilmesi gerektiği, ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 115’inci maddesinde; kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında izleneceği, tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan taşınırların bu hesaptan çıkılacağı ve 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yıl içinde belediyeye ait muhtelif arazilerde yapılan tarımsal faaliyetler sonucunda zeytin ve çam fıstığı ürünü elde edilmiş olmasına rağmen bu ürünler, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilerek taşınır giriş kaydı yapılmadan doğrudan ihale edilmek suretiyle satılmış olup bedeli 600 Gelirler Hesabına kurum geliri olarak kaydedilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonraki uygulamalarda idarenin mülkiyetinde bulunan tarım arazilerinden elde edilen ürünlerin muhasebe giriş kayıtlarının yapılarak satışlarının gerçekleştireceği belirtilmiştir. Ancak denetim yılına ilişkin herhangi bir işlem yapılmamıştır.
İdarenin kendi imkanları ile elde edilen ürünlerin öncelikle 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına tespit edilen maliyet bedeli ile kaydedilmesi, daha sonra satışı yapılarak ya da başka bir şekilde elden çıkarılması durumunda muhasebe kayıtlarından çıkış işleminin yapılması gerekmektedir.