|
ÖZET: İdarenin mülkiyetindeki tarım arazilerinden elde edilen ürünlerin muhasebe kayıtlarına dahil edilmediği tespit edilmiştir. 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, ilçe belediyesinin tarım ürünlerini doğrudan satışa sunduğu, ancak bu ürünlerin muhasebe giriş kayıtlarının yapılmadığı gözlemlenmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, taşınırların giriş kayıtlarının düzenlenmesini ve bu kayıtların maliyet bedeli üzerinden gerçekleştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, belediyeye ait arazilerde üretilen zeytin ve çam fıstığı gibi ürünler, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmeden doğrudan ihale ile satılmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de, kamu idaresinin edinim süreçlerini ve taşınırların kaydını ayrıntılı bir şekilde düzenlemektedir. Yıl içerisinde elde edilen ürünlerin, muhasebe kayıtlarına uygun şekilde işlenmeden doğrudan satılması, mali disiplin açısından sorun teşkil etmektedir. Kamu İdaresi, gelecekte bu tür ürünlerin muhasebe giriş kayıtlarının yapılacağını belirtmiş olsa da, denetim yılına ilişkin herhangi bir düzeltici işlem gerçekleştirilmemiştir. Bu nedenle, idarenin kendi imkanlarıyla elde ettiği ürünlerin öncelikle doğru kaydedilmesi ve sonrasında satış işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: İdarenin Kendi Arazilerinden Elde Edilen Ürünlerin Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde bulunan tarım arazilerinden elde edilen ürünlerin muhasebe giriş kayıtları yapılmayarak doğrudan satış işlemlerinin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Belge ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde kabul edilerek teslim alınan taşınırların girişlerinde varlık işlem fişinin düzenleneceği, (Yönetmelik değişikliğinden önceki adı taşınır işlem fişi ) “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde de; taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında varlık işlem fişine dayanılarak giriş kayıtlarının yapılacağı, bu kayıtların ise satın alma suretiyle edinme ve değer artırıcı değişiklik hâllerinde maliyet bedeli ile, kurumun kendi iç imkânlarıyla üretilmesi durumunda maliyet bedeli ile, maliyet bedelinin tespit edilemediği durumlarda ise oluşturulan değer tespit komisyonunca belirlenen değer üzerinden kaydedilmesi gerektiği, ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 115’inci maddesinde; kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında izleneceği, tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan taşınırların bu hesaptan çıkılacağı ve 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yıl içinde belediyeye ait muhtelif arazilerde yapılan tarımsal faaliyetler sonucunda zeytin ve çam fıstığı ürünü elde edilmiş olmasına rağmen bu ürünler, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilerek taşınır giriş kaydı yapılmadan doğrudan ihale edilmek suretiyle satılmış olup bedeli 600 Gelirler Hesabına kurum geliri olarak kaydedilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonraki uygulamalarda idarenin mülkiyetinde bulunan tarım arazilerinden elde edilen ürünlerin muhasebe giriş kayıtlarının yapılarak satışlarının gerçekleştireceği belirtilmiştir. Ancak denetim yılına ilişkin herhangi bir işlem yapılmamıştır.
İdarenin kendi imkanları ile elde edilen ürünlerin öncelikle 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına tespit edilen maliyet bedeli ile kaydedilmesi, daha sonra satışı yapılarak ya da başka bir şekilde elden çıkarılması durumunda muhasebe kayıtlarından çıkış işleminin yapılması gerekmektedir.