İdarenin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazların Dernek ve Vakıflara Tahsis Edilmesi (Sayıştay)

BULGU: İdarenin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazların Dernek ve Vakıflara Tahsis Edilmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İl Özel İdaresinin mülkiyetinde bulunan bazı taşınmazların mevzuata aykırı olarak dernek ve vakıflara tahsis edildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47’nci maddesine göre; kamu idareleri, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilmekte ve tahsis edilen taşınmazlar amacı dışında kullanılamamaktadır.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 64’üncü maddesinin birinci fıkrasında;
“c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.
d) Kendilerine ait taşınmaz malları, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak ve süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması durumunda, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.”
hükümleri yer almaktadır.
5302 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesine göre, taşınmaz mal alımına, satımına, trampa edilmesine, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın akar haline getirilmesine izin vermek; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi yirmi beş yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek, İl Genel Meclisinin görev ve yetkileri arasında yer almaktadır.
Aynı Kanun’un 30’uncu maddesinde, İl Özel İdaresinin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek Valinin görev ve yetkileri arasında sıralanmıştır.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere İl Özel İdaresi, kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere süresi yirmi beş yılı geçmemek kaydıyla il genel meclisinin kararı ile ancak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilir. Bu idarelerin dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, derneklere, sivil toplum kuruluşlarına, meslek kuruluşlarına süresi ne olursa olsun kamu idaresinin taşınmazlarının tahsis edilmesi mümkün değildir. Kanun’un 64’üncü maddesinde; il özel idaresinin dernek ve vakıflarla ortak hizmet projeleri geliştirebileceğinin belirtildiği ancak mülkiyetindeki taşınmazların dernek ve vakıflara tahsis edebileceğine ilişkin herhangi bir hükmün yer almadığı görülmektedir.
Yapılan incelemede, İl Genel Meclisi kararları ile ortak hizmet projeleri bulunmamasına rağmen bazı dernek ve vakıflara taşınmaz tahsisi yapıldığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak taşınmaz tahsis işlemlerinde ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak işlem tesis edilmesi ve mevzuata aykırı olarak yapılan tahsis işlemlerinin iptal edilmesi gerekmektedir.