| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, İdarenin mülkiyetindeki taşınmaz üzerine verilen irtifak hakkının sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmediği ve elde edilen gelirlerin güncel koşullara uyarlanmadığı tespit edilmiştir. İrtifak sözleşmesinde belirtilen yatırım amacına aykırı olarak alışveriş merkezi inşa edilmesi ve düşük irtifak bedeli nedeniyle kamu kaynaklarının kaybı yaşanmaktadır. Bu nedenle, irtifak bedelinin güncel rayiçlere göre yeniden belirlenmesi gerekmektedir. |
BULGU: İdarenin Mülkiyetinde Olan Taşınmaz Üzerine Verilen İrtifak Hakkının Yatırımının Sözleşmesine Uygun Olarak Yerine Getirilmemesi ve Gelir Elde Edilen Söz Konusu Taşınmaza İlişkin İrtifak Hakkı Bedelinin Günün Koşullara Uyarlanmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
07.09.2010 tarihinde mülga İl Özel İdaresi ile üçüncü şahıs bir ile yapılan irtifak sözleşmesinde belirtilen yapıların yatırım amacına aykırı olarak kullanıldığı ve hâlihazırda yatırım amacına aykırı olarak gelir elde edilen yere ilişkin irtifak bedelinin düşük olması sebebiyle İdarenin taşınmaz üzerinden elde ettiği gelirin günlük koşullara göre düşük olduğu tespit edilmiştir.
07.09.2010 tarihinde (…) ada (…) parsel üzerine 49 yıllığına yapılan irtifak sözleşmesinin 4’üncü maddesinde; “Birinci maddede belirtilen taşınmazın üzerinde, yatırım teşvik belgesinde belirtilen (108 oda, 2 engelli odası,12 suit oda, 330 kişilik 1.sınıf lokanta, 170 kişilik kahvaltı salonu,1550 kişilik çok amaçlı salon, 110 kişilik toplantı salonu, 80 kişilik toplantı salonu, 170 kişilik yemek yeri, çalışma ofisi, türk hamamı, açık, kapalı yüzme havuzu, su oyunları, satış ünitesi 5 adet, 325 araçlık otopark) yatırımlar yapılır ve bu amaçlarda kullanılır.” denilmektedir.
Söz konusu irtifak sözleşmenin 6’ncı maddesinde; irtifak süresince irtifak hakkı konusu taşınmaz 4’üncü maddede belirtilen yatırım amacında kullanılacağı ve projede belirtilen tesisler dışında başka bir yapılaşmaya gidilmeyeceği belirtilmiştir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü Kontrolörler Kurulu Başkanlığının 06.05.2020 tarih ve E.329233 sayılı yazısına istinaden tesisin incelemesi Başkanlıkça yerine getirilmiş olup incelemelerde söz konusu ada parsel üzerine alışveriş merkezinin kurulu olduğu tespit edilmiştir. Yapılan irtifak sözleşmesinde ilgili taşınmaz üzerine yapılacak yatırım amacı doğrultusunda irtifak verildiği düşünüldüğünde söz konusu ada parsel üzerine alışveriş merkezi inşa edilmesi sözleşme hükümlerine aykırılık içermektedir.
Kiracı irtifak sözleşmesinde belirttiği otel yatırımını gerçekleştirememesi sebebiyle yatırım teşvik belgesi iptal olmuş, kiracı tarafından aynı taşınmaz üzerine tekrar ilgili Bakanlığına talep edilerek otelin kapasitesi azaltılarak yeniden teşvik belgesi alınmıştır. Bu belgede yatırım belge süresi sona ermesine rağmen yatırımın bitirilmemesi sebebiyle 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 34’üncü maddesi gereği iptal olmuştur. 16.08.2018 tarihi itibarıyla kiracı tarafından tekrar turizm yatırım belgesine başvurularak yatırım teşvik belgesi alınmış ve yatırım bitirilmiştir.
Ancak bitirilen yatırım ile irtifak sözleşmesindeki yatırımın amacı uyuşmamaktadır. İrtifak bedeli üzerinden 49 yıllığına verilen bu taşınmaz üzerinde kiracı tarafından alışveriş merkezi yapılmış, sonrasında da kapasitesi azaltılarak bir otel yatırımı yapılmıştır. Bu taşınmazın 2022 yılına ait irtifak bedeli sadece 80.081,07 TL’dir. İrtifak yöntemiyle yapılan sözleşmelerin bedelinin düşük olmasının sebebi büyük tutarlı bölgesel yatırımların yapılmasını teşvik etme amacı taşımaktadır. Ancak gelinen süreçte kiracı irtifak sözleşmesine aykırı olarak otel kurulumu yatırımının bir kısmını içinde birçok dükkân, yemek alanları ve gelir getirici unsur taşıyan alışveriş merkezi olarak değiştirmiştir.
Kamu kaynağı olan bu gelirden Başkanlığın mahrum kalmaması için söz konusu taşınmazın irtifak hakkı bedelinin güncel rayiçlere göre yeniden tespit edilip uygulanması için çalışma yapılması gerekmektedir.