ÖZET: İdarenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların envanter ve kayıt işlemlerinin tamamlanmadığı, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak, taşınmazların kayıt altına alınması ve yönetimi konusunda gerekli işlemler gerçekleştirilmemiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde, taşınmazların kaydı ve yönetimiyle ilgili usul ve esaslar belirlenmiştir.

Yönetmelik gereği, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutları, edinimleri ve elden çıkarmalarıyla ilgili işlemlerin yetkili birimler tarafından yapılması zorunludur. 17.03.2017 tarihli değişiklikle, kurumların taşınmazları maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, İdare’nin bütçesinden karşılanan lojman binaları ve işyurdu müdürlüklerinin kullandığı atölye gibi taşınmazların mali tabloda yer almadığı gözlemlenmiştir.

İdare, bu taşınmazlarla ilgili değerlendirme ve takas süreçlerinin tamamlanmasının ardından muhasebe kayıt işlemlerini gerçekleştireceğini bildirmiştir. Mevzuat hükümleri doğrultusunda, İdare’nin yönetiminde bulunan taşınmazların kayıt ve envanter işlemlerinin eksiksiz bir şekilde tamamlanması ve belirlenen değerleriyle kaydedilmesi gerekmektedir.

BULGU: İdarenin Mülkiyetinde, Yönetiminde ve Kullanımında Bulunan Taşınmazların Envanter ve Kayıt İşlemlerinin Tamamlanmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

İdare tasarrufunda bulunan taşınmazlara, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak işlem tesis edilmediği, bu taşınmazların envanter ve kayıt işlemlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir.
Taşınmaz malların yönetimi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44, 45, 47 ve 60’ıncı maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmallerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere bu Kanun’un 44, 45 ve 60’ıncı maddelerine dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik 13.09.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı Karar ile yürürlüğe konulmuştur.
Yönetmelik’in 5’inci maddesinin birinci fıkrasında taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri; kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olarak tanımlanmış; aynı maddenin altıncı fıkrasında da, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydı ve yönetimi ile ilgili olarak bu Yönetmelik gereğince yapılması gereken kayıt ve kontrol işlemlerinin bu idarelerin yetkili ve görevli birimleri tarafından yapılacağı hükme bağlanmıştır.
17.03.2017 tarih ve 30010 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile söz konusu Yönetmelik’te değişiklik yapılmıştır.
Buna göre kurumların, 31.12.2017 tarihine kadar taşınmazların fiili envanterini kural olarak maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara almaları gerekmektedir.
Yapımı İdare bütçesinden karşılanan ve lojman kira geliri elde edilen İdare kullanımında bulunan lojman binaları ile işyurdu müdürlüklerinin kullanımında bulunan atölye ve binaların İdare mali tablosunda yer almadığı görülmüştür.
İdare, bulgu konusu taşınmazlarla ilgili devam etmekte olan değerlendirme ve takas sürecinin tamamlanmasından sonra muhasebe kayıt işlemlerinin yapılacağını bildirmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, İdare yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kayıt ve envanter işlemlerinin bütün olarak tamamlanması ve taşınmazların belirlenen değerleri ile kaydedilmesi gerekmektedir.