|
ÖZET: İdarelerin mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların envanter ve kayıt işlemlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, taşınmazların kayıt işlemleri henüz gerçekleştirilememiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda, taşınmazların kaydı ve yönetimi için gerekli işlemlerin yetkili birimler tarafından yapılması gerekmektedir.
Yönetmelik, taşınmazların mevcut durumlarının yanı sıra edinim ve elden çıkarma işlemlerinin de kaydedilmesini öngörmektedir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, kurum bütçesinden finanse edilen ve kira geliri elde edilen lojman binalarının mali tablolarda yer almadığı belirlenmiştir. Bu taşınmazların envanter kayıtlarının oluşturulması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile yürütülen değerlendirme ve takas sürecinin tamamlanması gerekmektedir. Ayrıca, Türk Medeni Kanunu’nun ilgili maddesi uyarınca, taşınmazların tapuda tescili için gerekli hukuki süreçlerin başlatılması ya da tahsis işlemlerinin gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. Bu bağlamda, taşınmazların kayıt ve envanter işlemlerinin tamamlanması ve belirlenen değerlerle kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İdarenin Mülkiyetinde, Yönetiminde ve Kullanımında Bulunan Taşınmazların Envanter ve Kayıt İşlemlerinin Tamamlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum tasarrufunda bulunan taşınmazlarla ilgili olarak Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda işlem tesis edilmediği, bu taşınmazların envanter ve kayıt işlemlerinin henüz tamamlanmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmallerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere bu Kanun’un 44, 45 ve 60’ıncı maddelerine dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanarak 13.09.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik yürürlüğe konulmuştur.
Yönetmelik’in 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olarak tanımlanmış; aynı maddenin altıncı fıkrasında da, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydı ve yönetimi ile ilgili olarak bu Yönetmelik gereğince yapılması gereken kayıt ve kontrol işlemlerinin bu idarelerin yetkili ve görevli birimleri tarafından yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Kamu idarelerince yapılacak envanter çalışmaları, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenen kayıt işlemleri çerçevesinde yürütülmektedir. Kayıt işlemleri, taşınmazların fiili envanter ve değerleme çalışmalarının tamamlanması ile bu bilgilerin taşınmaz kayıtlarına işlenerek muhasebeleştirilmesini kapsamaktadır.
17.03.2017 tarih ve 30010 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile söz konusu Yönetmelik’te değişiklik yapılmıştır.
Buna göre kurumların, 31.12.2017 tarihine kadar taşınmazların fiili envanterini kural olarak maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara almaları gerekmektedir.
Yapılan incelemeler neticesinde, yapımı Kurum bütçesinden karşılanan, idare kullanımında bulunan ve kira geliri elde edilen lojman binalarının mali tablolarda yer almadığı görülmüştür.
İdarece, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bahse konu taşınmazlarla ilgili değerlendirme ve takas sürecini sonuçlandırması ve bunun sonucuna göre taşınmazların mali tablolara dahil edilmesi ve envanter kayıtlarının oluşturulması gerektiği belirtilmiştir.
Kurum bütçesinden karşılanan, idare kullanımında bulunan ve kira geliri elde edilen lojman binalarıyla ilgili olarak, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Arazinin mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesi” başlıklı 724 üncü maddesinde yer alan “Yapının değeri açıkça arazinin değerinden fazlaysa, iyiniyetli taraf uygun bir bedel karşılığında yapının ve arazinin tamamının veya yeterli bir kısmının mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesini isteyebilir” hükmü gereğince, anılan taşınmazların Kurum adına tapuda tescilini teminen gerekli iptal ve tescil davası açılmasıyla ilgili hukuki süreç başlatılması ya da Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik kapsamında, taşınmazların takas süreci yerine tahsis işlemlerinin yapılması gerekmektedir.
Bu itibarla, yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre taşınmazların kayıt ve envanter işlemlerinin tamamlanması ve belirlenen değerleri ile kaydedilmesi gerekmektedir.