|
ÖZET: İdarenin norm kadrosunun yalnızca %14’ü kullanılarak, personel istihdamının büyük ölçüde şirketler aracılığıyla gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Belediyelerde personel alımı, memur, sözleşmeli ve işçi statülerinde yapılmakta olup, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu çerçevesinde düzenlenmektedir. Ayrıca, 375 sayılı KHK kapsamında belediye şirketlerinde işçi istihdamı mümkündür. Bu durum, belediyelerin personel alım süreçlerinde esneklik sağlasa da, mevcut norm kadro sayısının büyük bir kısmının boş kalması önemli bir risk oluşturmaktadır.
2024 yılı itibarıyla, idarenin toplam kadro sayısı 148 olup, bunun sadece 21’i doludur. Personel temini genellikle “İvrindi Beltot Personel Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.” üzerinden yapılmakta ve bu durum, asli kamu hizmetlerinin büyük ölçüde şirket personeli tarafından yürütülmesine yol açmaktadır. Norm kadro cetvelinde yer alan kadroların büyük bir kısmının boş kalması, idarenin işleyişinde zafiyetlere neden olmaktadır. Sonuç olarak, asli ve sürekli kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde sunulabilmesi için, norm kadrosunda öngörülen kadroların değerlendirilmesi ve ihtiyaç duyulan niteliklerde personel istihdamının sağlanması gerekmektedir. Bu, idarenin işlevselliğini artıracak ve kamu hizmetlerinin kalitesini yükseltecektir. |
BULGU: İdarenin Norm Kadrosunun %14’ünün Kullanılarak, Personel İstihdamının Asıl Olarak Şirket Üzerinden Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarede toplam norm kadro sayısının %14’ü gibi oldukça düşük bir oranda istihdam sağlanarak, personel istihdamının asıl olarak şirket üzerinden gerçekleştirildiği görülmüştür.
Belediyelerde personel istihdamı; memur, sözleşmeli personel ve işçi (sürekli işçi ve geçici işçi) olmak üzere 3 statüde yapılmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/A maddesine göre memur statüsünde muhtelif unvanlarda personel, aynı Kanun’un 4/D maddesine göre işçi (sürekli işçi ve geçici işçi) personel ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesine göre sözleşmeli personel istihdam edilmektedir.
Öte yandan, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) Geçici 24’üncü maddesi kapsamında belediye şirketlerinde işçi statüsünde personel istihdamı mümkün bulunmaktadır.
Belediyelerde memur ve 5393 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesine göre sözleşmeli personel pozisyonuna yapılacak olan alımlar ilk defa alım usulüne göre yapılmakta olup, söz konusu alımlar merkezi yerleştirme yoluyla atama veya ilgili idare tarafından yapılacak sınav yoluyla atama olmak üzere iki yöntemle yapılmaktadır.
Belediyelerde sürekli ve geçici işçi alımı, 09.08.2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” kapsamında İŞKUR aracılığıyla yapılmaktadır.
Belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları sözleşmeleri kapsamında çalıştırılanlar, 375 sayılı KHK’nin Geçici 24’üncü maddesi uyarınca 02.04.2018 tarihi itibarıyla, belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmiştir. Bu kapsamda, idareler personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini doğrudan hizmet alımı yöntemiyle bu şirketlere gördürmekte olup bu şirketlere yeni personel alımı ise, 375 sayılı KHK’nin Ek 20’nci maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslara göre yapılmaktadır. Söz konusu Usul ve Esaslarda ise herhangi bir sınav şartı öngörülmemiştir.
22.02.2007 tarih ve 26442 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik uyarınca düzenlenen norm kadro cetvelinde, İdarenin 31.12.2024 itibarıyla toplam kadro sayısı 148 olup bu kadronun 21’i dolu 127’si boştur. İdarede ayrıca 5 kadrolu işçi ve 696 sayılı KHK uyarınca şirkette işçi statüsünde çalıştırılan 102 personel bulunmaktadır.
İdarenin norm kadro cetvelinde memur kadroları toplamı 148’in %14’ü dolu olup 2 başkan yardımcısı, 2 müdür, 3 şef, 2 VHKİ, 1 mühendis, 1 tekniker, 1 veteriner hekim, 2 zabıta memuru ve 7 sözleşmeli personel olmak üzere toplam 21 personel bulunmaktadır. Personel temini esas itibarıyla Belediye Şirketi “İvrindi Beltot Personel Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.” üzerinden gerçekleştirilmektedir.
Norm kadro cetvelinde yer alan kadroların büyük bir kısmının boş olması, büyük bir risk teşkil etmektedir. 2024 yılının ilk yarısında mali işlemler tek harcama yetkilisi ve tek gerçekleştirme görevlisi tarafından gerçekleştirilmiştir. Mali hizmetler, zabıta müdürlüğü ve diğer bazı müdürlüklerde asli ve sürekli kamu hizmetleri söz konusu şirketin işçileri eliyle yürütülmektedir.
Gerek personel çalıştırmaya dayalı hizmet alım sözleşmesi kapsamında yapılan istihdam gerekse 375 sayılı KHK’dan sonra uygulamaya geçirilen belediye şirketlerindeki işçi statüsünde personel istihdamı, bazı mahallî müşterek kamu hizmetlerinin belediye teşkilatı dışında daha esnek ve verimli biçimde sunulması amacıyla getirilmiştir. Oysa, İdarede mevcut durumda, toplam norm kadro sayısının ancak %14’ü gibi oldukça düşük bir oranda istihdam sağlanarak, asli ve sürekli hizmetler şirket personeli eliyle gördürülür hale gelmiş ve şirket personeli destek personeli olmanın ötesine geçmiştir.
Asli ve sürekli kamu hizmetlerinin gördürülmesi amacıyla İdarede ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamının, öncelikle norm kadrosunda öngörülen kadroların değerlendirilmesi suretiyle sağlanması gerekmektedir.