|
ÖZET: İdarenin başka kurumlara tahsis ettiği ve başka kurumlarca idareye tahsis edilen bazı taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 50. maddesi, ekonomik değerlerin muhasebeleştirilmesi gerektiğini belirtirken, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği de tahsis edilen taşınmazların kayıt altına alınması için gerekli prosedürleri düzenlemektedir. Ancak, 2023 yılı itibarıyla bu mevzuat hükümlerine uygun olarak muhasebe kayıtları oluşturulmamıştır.
Yapılan denetimlerde, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 252-Binalar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı ile 500-Net Değer Hesabı’nın doğru bir şekilde görünmediği anlaşılmıştır. İdare, bulguya ilişkin gerekli muhasebe kayıtlarının yapıldığını belirtmiş olsa da, bu kayıtların 2024 yılına ait olduğu ve 2023 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltmeyeceği ortaya çıkmıştır. Bu durum, idarenin mali raporlama süreçlerinde uyulması gereken kuralların ihlal edildiğini göstermektedir. |
BULGU: İdarenin Tahsis Ettiği ve İdareye Tahsis Edilen Bazı Taşınmazlara İlişkin Gerekli Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İdarenin başka kurumlara tahsis ettiği ve İdareye başka kurumlarca tahsis edilen bazı arsa ve binalara ilişkin gerekli muhasebe kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kayıt zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde; “Bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir. Bütün malî işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve her muhasebe kaydının belgeye dayanması şarttır.” denilmekte olup, 27.12.2014 tarihli ve 29218 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin;
250-Arazi ve Arsalar Hesabının işleyişini düzenleyen 172’nci maddesinin birinci fıkrasının a/5 bendinde; “Tahsise konu edilen arazi ve arsalar tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.”, b/4 bendinde; “Tahsise konu edilen arazi ve arsalar tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değer üzerinden bu hesaba alacak, 500-Net Değer Hesabına borç kaydedilir.”
252-Binalar Hesabının işleyişini düzenleyen 176’ncı maddesinin birinci fıkrasının a/7 bendinde; “Tahsise konu edilen binalar tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba, üzerinde bulunduğu arsanın kayıtlı değeri 250- Arazi ve Arsalar Hesabına borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir. Ayrıca, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarı 500-Net Değer Hesabına borç, 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.”, b/4 bendinde de; “Tahsise konu edilen binalar tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değer üzerinden bu hesaba, üzerinde bulunduğu arsanın kayıtlı değeri 250-Arazi ve Arsalar Hesabına alacak, 500-Net Değer Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca, binalara ilişkin ayrılmış amortisman tutarı 500-Net Değer Hesabına alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Ayrıca, aynı Yönetmelik’in 25-Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemlerin düzenlendiği 170’nci maddesinin birinci fıkrasının a/3 bendinde; “Kamu idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlar, bunlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenler ve kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanlar yardımcı hesaplar itibarıyla izlenir.” denilmiş olup, Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Özel Bütçe Detaylı Hesap Planı”nda; kamu idaresinin tahsis ettiği arsa ve binaların kaydında sırasıyla 250.2 ve 252.2 nolu hesapların, tahsisli kullandığı arsa ve binaların kaydında sırasıyla 250.3 ve 252.3 nolu hesapların kullanılacağı, bu hesapların karşılığında ise tahsis edilen taşınmazlar için 500.11, tahsisli kullanılan taşınmazlar için 500.12 nolu hesabın ve 257 nolu hesabın karşılığında da 500.13 nolu hesabın çalışacağı düzenlenmiştir.
Ancak, yapılan incelemelerde; 2023 yılı itibarıyla İdare tarafından başka kurumlara tahsis edilen ve İdareye başka kurumlarca tahsis edilen bazı arsa ve binalara ilişkin muhasebe kayıtlarının yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca yapılmadığı görülmüş, bunun sonucunda da; Bilançodaki 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 252-Binalar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı ile 500-Net Değer Hesabının olması gerekenden farklı görünmesine sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.
İdare tarafından her ne kadar Bulguya konu tespit üzerine gerekli muhasebe kayıtlarının yapıldığı bildirilmişse de, 2024 yılında gerçekleştiği görülen söz konusu kayıtların 2023 yılı Mali Tablolarında oluşan hatayı giderici bir etkisi bulunmamaktadır.