İdarenin Tasarrufunda Bulunan Bazı Yerlerin Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması (Sayıştay)

BULGU: İdarenin Tasarrufunda Bulunan Bazı Yerlerin Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdarenin tasarrufunda bulunan bazı taşınmazların ihale edilmeksizin işgalci konumunda bulunan kişi ve işletmelere ecrimisil karşılığında kullandırıldığı görülmüştür.

Belediyelerin kira, trampa ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi gibi işleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındadır. Bu nedenle gerek mülkiyeti doğrudan belediyelere ait olan gerekse de mülkiyeti belediyelere ait olmamakla birlikte tasarruf hakkı kanunlarla bu kurumlara bırakılan taşınmazların kiralanmasına ilişkin işlemler 2886 sayılı Kanun’da yazılı amir hükümlere uygun olarak gerçekleştirilmelidir.

Mezkûr Kanun’un “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden ecrimisil isteneceği, ayrıca işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği belirtilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinin sekizinci fıkrasında, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, ecrimisil tahsil usulü esasen kiralama işlemi olmadığı gibi olağan bir taşınmaz yönetimi de değildir. İşgale uğrayan ve bu işgalin sonradan tespit edildiği hallerde kamuya ait taşınmaz mallar için fuzuli şagilden kullanım bedelinin alınmasıdır. İşgal edilen taşınmaz mal için mülkiye amirine talepte bulunulması ve mülki amir tarafından ilgili taşınmazın 15 gün içinde tahliye ettirilmesi esastır. Aksi hal, yani işgal eden kişinin ödemesi için tespit edilen ecrimisil bedelinin kira bedeli ödemesi gibi esas alınarak geleceğe şümullü olarak devam ettirilmesi, 2886 sayılı Kanun’un her türlü satış ve kiralama gibi hususlarda ihale yoluna gidilmesi gerektiğini ifade eden amir hükümlerine aykırı olacaktır.

İdarenin tasarrufunda bulunan taşınmazların incelenmesi sonucunda, 17 adet taşınmazın herhangi bir ihale yapılmadan spor tesisi işletmecileri, özel eğitim kurumları ve diğer firmalartarafından işgal edildiği, bu işgalcilerin söz konusu yerlerden tahliye edilmediği, bunun yerine geçmişe dönük olarak tespit edilen ecrimisillerin kira gibi ileriye dönük de uygulanarak işgallerin devam ettirildiği tespit edilmiştir. Taşınmazlara ilişkin ayrıntılar aşağıdaki tablodaki gibidir;

Ecrimisil karşılığı kullandırılan ve yukarıdaki tablo da gösterilen yerlerin çoğu konum itibarıyla önemli mahallerde, alan olarak ise önemli büyüklükte olmasına rağmen ticari faaliyette bulunan kurumlar tarafından işgalli olarak kullanılmaktadır.

İdare tarafından, tenkit konusu hususa iştirak edilmiş olup düzeltici işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, ecrimisil uygulamasının ihalesiz kiralama yöntemi olarak kullanılması 2886 sayılı Kanun hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Taşınmazlardan imar mevzuatına göre kiralamaya uygun olanların ihale edilerek kiralanması, bunlar dışında kalanların ise tahliyelerinin gerçekleştirilip imar planlarındaki kullanım amaçlarına uygun hale getirilmesi gerekmektedir.