|
ÖZET: İdarenin kiralama veya hibe yoluyla edindiği bazı binek araçlarda araç takip sisteminin bulunmadığı ve kiralanan araçlara takılması gereken takip cihazları için ihale dokümanlarında cezai şartların öngörülmediği tespit edilmiştir. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun şekilde kullanılmasından sorumlu olanların hesap verme yükümlülüğünü vurgulamaktadır. Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan genelgede, taşıtların verimli kullanımı ve işletme maliyetlerinin azaltılması amacıyla gerekli önlemlerin alınması gerektiği belirtilmiştir.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun gereklilikleri doğrultusunda, ihale dokümanlarında yer alması gereken cezai şartların belirlenmesi zorunludur. Ancak, yapılan incelemelerde, kiralanan 33 binek araçtan 14’ünün, teknik şartnameye aykırı olarak araç takip cihazı olmadan teslim alındığı görülmüştür. Ayrıca, hibe yoluyla edinilen 6 binek araçta da takip cihazı bulunmaması, araçların izlenmesini zorlaştırmaktadır. Kamu İdaresi, gelecekteki ihalelerde teknik şartnamelerde cezai şart maddelerine dikkat edileceğini belirtmiştir. İdarenin araçlarının tamamının takip sistemine dahil edilmesi ve ihale süreçlerinin etkin denetimi için ilgili cezai şartların ihale dokümanlarına eklenmesi gerekmektedir. |
BULGU: İdarenin Tasarrufundaki Bazı Araçlarda Araç Takip Sisteminin Bulunmaması ve Kiralık Araçlara Takılacak Takip Cihazları İçin İhale Dokümanlarında Cezai Şart Öngörülmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin kiralama veya hibe yoluyla edindiği binek araçların bir kısmında araç takip cihazı bulunmadığı ve kiralanan araçlara yüklenici tarafından takılması gereken araç takip cihazları için ihale dokümanlarında cezai şart öngörülmediği görülmüştür.
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.
Cumhurbaşkanlığı tarafından çıkartılan “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2024/7 sayılı genelgede, taşıtların verimli kullanımı ile işletme maliyetlerinin asgari seviyeye indirilmesine yönelik gerekli önlemlerin idarelerce alınacağı, bu kapsamda taşıtların masraflarının gider türleri itibarıyla plaka bazında düzenli olarak kayıt altına alınacağı, harcama yetkililerince taşıtların çalışma süresi, güzergâhı, ortalama yakıt tüketim değeri, bakım maliyetleri ve sürücü performansının düzenli olarak izleneceği belirtilmiştir. Öte yandan, söz konusu hükümlerin üst yöneticiler tarafından hassasiyetle izlenip denetleneceği, aksine hareket edenler hakkında ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem yapılacağı belirtilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesine göre; ihale dokümanında, isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşe tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgiler bulunacaktır. Anılan maddenin r bendine göre idari şartnamede ihale konusuna göre ihale konusu işin başlama ve bitirme tarihi, yapılma yeri, teslim şartları ve gecikme halinde alınacak cezaların belirlenmesi zorunludur.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Borcun İfa Edilmemesi” başlıklı 112’nci maddesine göre; borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlü olacaktır. Dolayısıyla taraflar alacak ve borç ilişkisine girerken; alacaklı alacağını güvence altına almak için sözleşmeye cezai şart maddesi koydurması gereklidir.
İdarenin yapmış olduğu “2 Yıl Süreli Sürücüsüz Araç Kiralama” hizmet alım işinin teknik şartnamesinin 2.9’uncu maddesinde “Tüm araçlarda GPRS sistemi bulunacak ve araçların İdare merkezinden takip edileceği sistem kurulacaktır. GPRS sistemine ait tüm giderler yüklenici firma tarafından karşılanacaktır” ifadesi bulunmaktadır.
İdarenin taşıtlarına yönelik yapılan incelemelerde, kiralık araçlar için teknik şartnamede “araçların yüklenici tarafından takip cihazları takılı olarak teslim edilmesi” şartı olmasına karşın kiralanan 33 binek aracın 14’ünün şartnameye aykırı olarak araç takip cihazı takılı olmadan yükleniciden teslim alınıp kullanıldığı ve ihale dokümanlarında araç takip sisteminin kurulmamasına yönelik herhangi bir cezai şart öngörülmediği görülmüştür.
Ayrıca hibe yoluyla edinilen 6 adet binek araçta da takip cihazı bulunmaması araçların çalışma süresi, güzergâhları ve ortalama yakıt tüketim değerlerinin takip edilmesini zorlaştırmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, yapılacak ihalelerde teknik şartnamede olması gereken cezai şart maddesine dikkat edileceği ifade edilmiştir.
İdarenin tasarrufu alında bulunan araçların tamamının araç takip sistemine dahil edilmesi ve ihale konusu işlerin denetiminin daha etkin olarak yerine getirilebilmesi için ilgili cezai şartların ihale dokümanlarına konulması gerekmektedir.