|
ÖZET: İdarenin arsa satışlarının muhasebeleştirilmesinde hatalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir olmayan ilçe belediyesinin arsa satış işlemlerinin, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun şekilde kaydedilmediği görülmüştür. Yönetmelik gereği, satılan arsa ve arazilerin kayıtlı değeri ile satış bedeli arasındaki farkların doğru hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir. Özellikle, satış bedellerinin 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı gibi ilgili hesaplara alınması ve taksitli satışlarda alacakların doğru bir şekilde izlenmesi önem taşımaktadır.
Yapılan incelemelerde, arsa satışlarının muhasebeleştirilmesinde satış değerinin tamamının maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın ise faaliyet hesaplarına kaydedilmediği belirlenmiştir. Ayrıca, peşin satışlar için ilgili hesapların yanlış kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. İdare, denetim bulgularına ilişkin olarak, gelecekteki taşınmaz satışlarında kayıtların mevzuata uygun şekilde yapılacağına dair taahhütte bulunmuştur. Bu bağlamda, taşınmaz satış kayıtlarının doğru bir şekilde düzenlenmesi, mali tabloların güvenilir bilgi sunabilmesi açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: İdarenin Yapmış Olduğu Arsa Satışlarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından yapılan arsa satışlarının hatalı muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, 250-Arazi ve Arsalar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 189’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, “Satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100 Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.” hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin devamında “Taksitle satılan arsa ve arazilerin, kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedelinden doğan alacaklar ilgisine göre 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı veya 227- Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükmü gereğince, satışı yapılan arsa veya arazinin kayıtlı değeri 250-Arazi ve Arsalar Hesabı’na alacak, satış değeri ile kayıtlı değeri arasında olumlu fark var ise 600 Gelirler Hesabı’na alacak, olumsuz fark var ise 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedilecektir. Satış bedelleri ise 100-Kasa Hesabı veya 102-Bankalar Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alınacaktır. Ayrıca, taksitli olarak satışı yapılan taşınmazların satış bedellerinin 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına kaydedilmesi, peşin satışı yapılan taşınmazların satış bedellerinin bu hesaba kaydedilmemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Arsa satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği ve peşin bedelle satılan arsaların 127- Diğer Faaliyet Alacakları Hesabında izlendiği görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve müteakip taşınmaz satışlarında, satış kayıtlarının bulguda belirtildiği şekliyle mevzuatına uygun olarak oluşturulacağı ve Belediye muhasebe sisteminde yer almasının sağlanacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, mali tabloların doğru bilgi sunmasını teminen taşınmaz satış kayıtlarının yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir.