|
ÖZET: İdarenin arsa satışlarına ilişkin muhasebeleştirme işlemlerinde hatalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine uygun olarak, satılan arsa ve arazilerin kayıtlı değerleri ile satış bedelleri arasındaki farkların doğru şekilde kaydedilmediği görülmüştür. Özellikle, satış bedellerinin tamamının maddi duran varlık hesabından düşülmesi ve peşin satışların 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’nda izlenmesi gibi hatalar dikkat çekmektedir.
Denetim bulgularına göre, arsa satışlarının muhasebeleştirilmesinde, satış değerinin kaydedilmesi gereken hesaplar ve işlemler doğru bir şekilde uygulanmamıştır. Bu durum, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. İdare, yapılan denetim sonucunda bu hataların farkına varmış ve gelecekteki arsa satışlarının mevzuata uygun olarak kaydedileceğini taahhüt etmiştir. Sonuç olarak, taşınmaz satışlarının doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi, mali raporların güvenilirliğini sağlamak adına büyük önem taşımaktadır. İlgili mevzuat hükümlerine uygun kayıtların yapılması, mali tabloların doğru bilgi sunmasını temin edecektir. |
BULGU: İdarenin Yapmış Olduğu Arsa Satışlarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından yapılan arsa satışlarının hatalı muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, 250-Arazi ve Arsalar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 189’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, “Satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100 Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.” hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin devamında “Taksitle satılan arsa ve arazilerin, kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedelinden doğan alacaklar ilgisine göre 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı veya 227- Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükmü gereğince, satışı yapılan arsanın kayıtlı değeri 250- Arazi ve Arsalar Hesabına alacak, satış değeri ile kayıtlı değeri arasında olumlu fark var ise 600-Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark var ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedilecektir. Satış bedelleri ise 100-Kasa Hesabı veya 102-Bankalar Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alınacaktır. Ayrıca, taksitli olarak satışı yapılan taşınmazların satış bedellerinin 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına kaydedilmesi, peşin satışı yapılan taşınmazların satış bedellerinin bu hesaba kaydedilmemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Arsa satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği ve peşin bedelle satılan arsaların 127- Diğer Faaliyet Alacakları Hesabında izlendiği görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediye tarafından yapılacak olan müteakip arsa satışlarının Bulguda bahsedildiği şekilde mevzuatına uygun olarak muhasebe kayıtlarına alınacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, mali tabloların doğru bilgi sunmasını teminen taşınmaz satış kayıtlarının yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir.