|
ÖZET: İdarenin gerçekleştirdiği arsa satışlarının muhasebeleştirilmesinde hatalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 189. maddesine uygun olarak, satış işlemlerinin doğru şekilde kaydedilmediği görülmüştür. İlgili mevzuat, satılan arsa ve arazilerin kayıtlı değerinin 250-Arazi ve Arsalar Hesabına, satış bedeli ile kayıtlı değer arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına, olumsuz farkın ise 630 Giderler Hesabına kaydedilmesini öngörmektedir.
Denetim sırasında, arsa satışlarının muhasebeleştirilmesinde satış değerinin tamamının maddi duran varlık hesabından düşüldüğü ve aradaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği belirlenmiştir. Ayrıca, peşin olarak satılan taşınmazların satış bedellerinin 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabında izlendiği tespit edilmiştir. İdare, bu bulgular ışığında, gelecekteki arsa satışlarında ilgili mevzuat hükümlerine uygun kayıtlar yapma taahhüdünde bulunmuştur. Sonuç olarak, mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi sunabilmesi için taşınmaz satış kayıtlarının belirtilen mevzuat çerçevesinde düzenlenmesi gerekmektedir. Bu durum, mali yönetimin şeffaflığı ve hesap verebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdarenin Yapmış Olduğu Arsa Satışlarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından yapılan arsa satışlarının hatalı muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 250-Arazi ve Arsalar Hesabının işleyişini düzenleyen 189’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, “Satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600 Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630 Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.” hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin devamında “Taksitle satılan arsa ve arazilerin, kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600 Gelirler Hesabına alacak, satış bedelinden doğan alacaklar ilgisine göre 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı veya 227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630 Giderler Hesabına borç kaydedilir.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükmü gereğince, satışı yapılan arsanın kayıtlı değeri 250- Arazi ve Arsalar Hesabına alacak, satış değeri ile kayıtlı değeri arasında olumlu fark var ise 600-Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark var ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedilecektir. Satış bedelleri ise 100-Kasa Hesabı veya 102-Bankalar Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alınacaktır. Ayrıca, taksitli olarak satışı yapılan taşınmazların satış bedellerinin 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına kaydedilmesi, peşin satışı yapılan taşınmazların satış bedellerinin bu hesaba kaydedilmemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, arsa satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği ve peşin bedelle satılan arsaların 127- Diğer Faaliyet Alacakları Hesabında izlendiği görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediyede tarafından müteakip arsa satışlarında, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin bahsi geçen 189’uncu maddesi hükümlerine uygun olarak muhasebe kayıtlarının yapılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, mali tabloların doğru bilgi sunmasını teminen taşınmaz satış kayıtlarının yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir.