|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idarelerinin taşınmazlarının değer tespitlerinin yapılmadığını ve muhasebe kayıtlarına alınmadığını ortaya koymuştur. Özel bütçeli idarelerin yatırım bütçesi kapsamında kullandıkları taşınmazların değerleri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak kaydedilmemiştir. Bu durum, kamu idarelerinin taşınmazlarının yönetimi ve kontrolü açısından ciddi bir eksiklik teşkil etmektedir.
Yönetmelik, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin, kamu idarelerinin yetkili birimleri tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde İstanbul’daki kütüphane binası ve müştemilatına ilişkin gerekli kayıtların yapılmadığı tespit edilmiştir. 2022 yılı denetiminde bu durumun düzeltilmesi gerektiği ifade edilmesine rağmen, 2023 yılı izlemelerinde herhangi bir iyileşme sağlanmamıştır. Kamu idaresi, eksiklikleri kabul etmiş ve düzeltici işlemlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütüleceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin mevzuata uygun olarak tamamlanması ve muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir. Bu adımlar, kamu idarelerinin taşınmaz yönetimini daha şeffaf ve hesap verebilir hale getirecektir. |
BULGU: İdarenin Yönetiminde veya Kullanımında Bulunan Taşınmazların Değer Tespitlerinin Yapılmaması ve Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun yatırım bütçesi kapsamında ödemesine katıldığı ve kullanımına tahsis edilen taşınmazların değer tespitlerinin yapılmadığı ve muhasebe kayıtlarına alınmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınmazların tahsisi” başlıklı 47’nci maddesinde, “Kamu idareleri, kanunlarında veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilirler.” denilmektedir.
5018 sayılı Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin ilk fıkrasında, “taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri; kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması” olarak tanımlanmış ve aynı maddenin 2’nci fıkrasında da, “tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı” hükme bağlanmıştır. Ayrıca, aynı Yönetmeliğin 5’inci maddesinin 6’ncı fıkrasına göre, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydı ve yönetimi ile ilgili olarak bu Yönetmelik gereğince yapılması gereken kayıt ve kontrol işlemleri bu idarelerin yetkili ve görevli birimleri tarafından yapılacaktır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 170’inci maddesi uyarınca da, kamu idareleri tarafından hem diğer idarelere tahsis edilen taşınmazların, hem de kendilerine tahsis edilen taşınmazların envanter ve değerlemesi yapılarak yardımcı hesaplar itibarıyla ilgili varlık hesaplarında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede, Kurumun Kültür Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, ilgili Belediye ve Türk Tarih Kurumu ile birlikte imzaladığı işbirliği protokolü kapsamında İstanbul’da bulunan kütüphane binası ve müştemilatına ilişkin icmal cetvellerine ve mezkûr Yönetmelikte belirtilen formlara adet bazında kaydının yapılmadığı, değer tespitlerinin ve muhasebe kayıtlarının olmadığı tespit edilmiştir. Bu husus 2022 yılı denetiminde bulgu konusu edilmiş olup Kurum tarafından düzeltileceği ifade edilmiştir. Ancak, bulguya ilişkin 2023 yılında yapılan izlemede söz konusu hususun düzeltilmediği görülmüştür.
Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta da, söz konusu eksiklik kabul edilmiş olup İlgili işlemlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğünce yürütüldüğü, Hazine ve Maliye Bakanlığı mülkiyetine geçen 268 ada yeni 39 parselde bulunan Kışlanın tekrar Kültür ve Turizm Bakanlığı ile birlikte Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumuna tahsisleri tamamlandıktan sonra ilgi bulgudaki muhasebeleştirme işleminin gerçekleştirilmesi için gerekli yazışmaların başlatılacağı belirtilmiştir. Gerekli düzeltmenin 2023 yılında da devam ettiği anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak; anılan taşınmazın yılı bilançosunda kayıtlarda yer almadığı anlaşıldığından, kurumun yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin mevzuat hükümleri doğrultusunda tamamlanması ve taşınmazların belirlenen değerleri ile ilgili hesap kodları aracılığıyla muhasebe kaydının yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.