|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerin taşınmaz değer tespitlerini gerçekleştirmediğini ve bu taşınmazların muhasebe kayıtlarına alınmadığını ortaya koymuştur. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47. maddesi, kamu idarelerinin mülkiyetlerindeki taşınmazları, kamu hizmetlerini yerine getirmek amacıyla bedelsiz tahsis edebileceğini belirtmektedir. Ancak, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin düzenli bir şekilde yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemeler, İstanbul’daki bir kütüphane binası ve müştemilatına ilişkin icmal cetvellerinin eksik olduğunu ve değer tespitlerinin yapılmadığını göstermiştir. İlgili kurum, önceki yıllarda bu eksiklikleri kabul etmiş ve gerekli işlemlerin yapılacağına dair taahhütlerde bulunmuş olsa da, henüz herhangi bir adım atılmamıştır. 2023 yılına ait bulgulara verilen yanıtta, işlemlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütüldüğü belirtilmiş, ancak tahsis süreçlerinin tamamlanmasından ne anlama geldiği netlik kazanmamıştır. Sonuç olarak, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin mevzuat çerçevesinde tamamlanması ve muhasebe kayıtlarının yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, kamu idaresinin yönetiminde bulunan taşınmazların değerlerinin belirlenmesi ve ilgili hesap kodları aracılığıyla muhasebeleştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdarenin Yönetiminde veya Kullanımında Bulunan Taşınmazların Değer Tespitlerinin Yapılmaması ve Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun yatırım bütçesi kapsamında ödemesine katıldığı ve kullanımına tahsis edilen taşınmazların değer tespitlerinin yapılmadığı ve muhasebe kayıtlarına alınmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınmazların tahsisi” başlıklı 47’nci maddesinde; “Kamu idareleri, kanunlarında veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilirler.” denilmektedir.
5018 sayılı Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin ilk fıkrasında “taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri; kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması” olarak tanımlanmış ve aynı maddenin 2’nci fıkrasında “tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı” hükme bağlanmıştır. Ayrıca, aynı Yönetmeliğin 5’inci maddesinin 6’ncı fıkrasına göre, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydı ve yönetimi ile ilgili olarak bu Yönetmelik gereğince yapılması gereken kayıt ve kontrol işlemleri bu idarelerin yetkili ve görevli birimleri tarafından yapılması öngörülmüştür. Kamu idarelerinin anılan madde hükümlerine göre yapması gereken işlemleri 31.12.2017 tarihine kadar tamamlaması gerekmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 170’inci maddesi uyarınca da, kamu idareleri tarafından hem diğer idarelere tahsis edilen taşınmazların, hem de kendilerine tahsis edilen taşınmazların envanter ve değerlemesi yapılarak yardımcı hesaplar itibarıyla ilgili varlık hesaplarında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemede Kurumun; Kültür Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, ilgili Belediye ve Türk Dil Kurumu ile birlikte imzaladığı işbirliği protokolü kapsamında İstanbul’da bulunan bir kütüphane binası ve müştemilatına ilişkin icmal cetvellerine ve mezkûr Yönetmelik’te belirtilen formlara adet bazında kaydının yapılmadığı, değer tespitlerinin ve muhasebe kayıtlarının olmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi tarafından aynı yöndeki önceki yılda düzenlenen bulguya gönderilen cevapta söz konusu eksiklik kabul edilmiş olup; Belediye tarafından üç kuruma yapılan tahsis dolayısıyla anılan kurumların bilançolarında hangi bedel üzerinden taşınmazın takip edileceği noktasında belirsizlik bulunduğu, Muhasebat Genel Müdürlüğünden bu yönde görüş talep edildiği ve gelen cevaba göre ilgili kayıtların yapılacağı ifade edilmiş olmasına rağmen bugüne kadar herhangi bir işlem yapılmamıştır.
Kamu idaresinin 2023 yılına ilişkin bulguya gönderdiği cevapta; ilgili işlemlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğünce yürütüldüğü, terkin işlemleri sonrasında Hazine ve Maliye Bakanlığı mülkiyetine geçen 268 ada yeni 39 parselde bulunan kışlanın tekrar Kültür ve Turizm Bakanlığı ile birlikte Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu’na tahsisleri tamamlandıktan sonra ilgi bulgudaki muhasebeleştirme işlemi gerçekleştirilmesi için gerekli yazışmalar başlatılacağı belirtilmiştir. Tahsisin tamamlanmasından neyin kastedildiği anlaşılamamış olup, idarenin kullanımında bulunan taşınmazların değer tespitlerinin yapılmadığı ve muhasebe kayıtlarına alınmadığı bulgu konusu yapılmıştır.
Sonuç olarak anılan taşınmazın yılı bilançosunda kayıtlarda yer almadığı anlaşıldığından; kurumun yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin mevzuat hükümleri doğrultusunda tamamlanması ve taşınmazların belirlenen değerleri ile ilgili hesap kodları aracılığıyla muhasebe kaydının yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.