|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idaresine ait şirketlerin sermaye tutarları ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluklar olduğunu ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 241. maddesi, mal ve hizmet üreten kuruluşlara yapılan sermaye yatırımlarının izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Aynı zamanda, 182. madde, bu kuruluşlara yapılan nakdi ve ayni sermaye katılımlarının gerçeğe uygun değerlerle kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Sermaye iştiraklerinin enflasyon düzeltmesi sonucunda oluşan artışların da kayıtlara yansıtılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, belediyenin doğrudan hissedarı olduğu iki şirketin sermaye tutarları tespit edilmiştir. Bu şirketlerden biri, Mer-Bel İzmir Konak Belediyesi Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş., 56.000.000 TL sermaye ile %100 oranında faal durumdayken, diğeri, Konak Belediyesi Personel İnşaat ve Sanayi A.Ş., 1.000.000 TL sermaye ile %100 faal olarak kaydedilmiştir. Ancak, kamu idaresinin 2024 yılı sonu bilançosunda bu iki şirkete ait 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nın 117.414.389,04 TL olması gerekirken, yalnızca 57.000.000 TL olarak kaydedildiği görülmüştür. Kamu idaresi, bu durumu düzeltmek amacıyla ilgili şirketlerin sermaye tutarlarını dikkate alarak muhasebe kayıtlarında gerekli düzenlemeleri yapacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, mali tabloların doğru ve gerçek bilgi sunabilmesi için muhasebe kayıtlarının, bahse konu şirketlerin sermaye tutarları göz önünde bulundurularak düzeltilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: İdareye Ait Şirketlerdeki Sermaye Tutarı ile Muhasebe Kayıtlarının Uyumsuz Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresine ait şirketlerin sermaye tutarı ile 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının uyumlu olmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı başlıklı 181’inci maddesine göre mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kâr ve zarar ile bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir. Aynı Yönetmelik’in 182’nci maddesinde ise mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştiraklerin gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedileceği ifade edilmiş olup maddenin devamında sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerektiği belirtilmiştir. Sermaye iştiraklerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan artışın da ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, aşağıdaki tabloda ayrıntıları yer alan ve belediyenin doğrudan hissedarı olduğu iki adet şirketin bulunduğu, şirket sermayelerinin tamamının İdareye ait olduğu tespit edilmiştir.
Tablo 9: İdarenin Doğrudan Hissedarı Olduğu Şirketler
| Şirket Adı | Muhasebe sisteminde | Şirkette görünen Sermaye Tutarı ( |
Sermaye Oranı |
Durumu |
| 241’de görünen rakam (TL) |
Nakdi + Gayri Nakdi )(TL) |
||||
| Mer-Bel İzmir Konak Belediyesi Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş | 56.000.000,00 | 114.560.519,04 | %100 | Faal | |
| Konak Belediyesi Personel İnşaat ve Sanayi A.Ş. | 1.000.000,00 | 2.853.870,00 | %100 | Faal |
Kamu idaresinin 2024 yılsonu bilançosunda bu iki şirkete ait 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının 117.414.389,04 TL olarak yer alması gerekirken 57.000.000,00 TL olduğu görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında bahse konu şirketlere ait sermaye tutarları dikkate alınmak suretiyle muhasebe kayıtlarında gerekli düzeltmelerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak mali tabloların fiili duruma uygun, doğru ve gerçek bilgi üretmesini teminen muhasebe kayıtlarının bahse konu şirketlerin sermaye tutarları dikkate alınmak suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir.