|
ÖZET: İdarenin sosyal tesisleri için gerçekleştirilen alımların ihale mevzuatına uygun olmadığı tespit edilmiştir. Anadolu ve Avrupa bölgelerinde toplam 33 çay ocağı ve büfesi bulunan İdare, bu tesislerde satılan ürünleri 16 farklı firmadan temin etmektedir. Ancak, bu alımların düzenli olarak yapılmasına rağmen ihale mevzuatına tabi olmadığı görülmüştür. Kamu İhale Kanunu’nun 1. maddesi, kamu kurumlarının ihale süreçlerini düzenlemekte ve 2. maddesi, bu süreçlerin kapsamını belirlemektedir. Ayrıca, 5. maddede ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkeler vurgulanmaktadır.
Denetim bulgularına göre, sosyal tesislerdeki yiyecek ve içecek ürünlerinin tedariki için yapılan alımlar, ihale usullerine uygun olarak gerçekleştirilmemiştir. İdare, bu alımları 20 farklı firmadan piyasa fiyat araştırması yapmadan doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirmiştir. 2024 yılı içerisinde toplam 52.505.209,87 TL tutarında alım yapılmıştır. Denetim sonucunda, İdare bu durumu kabul etmiş ve gelecekte sosyal tesislere yönelik alımların ihale mevzuatına uygun şekilde yapılacağına dair taahhütte bulunmuştur. Sonuç olarak, İdare’nin çay ocağı ve büfe olarak faaliyet gösteren sosyal tesislerde ürün temini için alımlarını Kamu İhale Kanunu’na uygun bir biçimde gerçekleştirmesi gerekmektedir. |
BULGU: İdareye Ait Sosyal Tesisler İçin Yapılan Alımların İhale Mevzuatına Tabi Olmadan Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin, Anadolu bölgesinde 15 adet, Avrupa bölgesinde 18 adet olmak üzere toplam 33 adet çay ocağı ve büfesi mevcut olup buralarda satılan ürünler 16 farklı firmadan temin edilmektedir. Ancak, ürün temini amacıyla düzenli olarak alım yapılmasına karşın bu alımların ihale mevzuatı kapsamında gerçekleştirilmediği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; bu Kanun’un amacının kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek olduğu ifade edilmiş; “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı tüzel kişilerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanuna göre yürütüleceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde ise ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulleri olduğu, İdarelerin bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de görüleceği üzere kamu kurum ve kuruluşları harcama niteliğindeki yapım, hizmet alım ve mal alım işlerini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuatında belirtilen esaslar çerçevesinde gerçekleştirirler. 4734 sayılı Kanun’a göre harcama gerektiren kamu alımlarının öncelikle “açık ihale, belli istekliler arasında ihale ve pazarlık usulü” ihale yöntemleri ile gerçekleştirilmesi gerekir. Ancak, harcama gerektiren kamu alımları özel durumlarda 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinde yer verilen doğrudan temin yöntemi ile de yapılabilmektedir.
Daha açık bir ifade ile kamu ihale mevzuatında idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde kullanılacak usuller açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ve özel şartlarda pazarlık usulü olarak sayılmıştır. Doğrudan temin ise bir ihale usulü yerine bir alım yöntemi olarak belirlenmiştir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemede; İdareye ait garajlarda yer alan çay ocağı ve büfe olarak faaliyet gösteren sosyal tesislerin işletilmesi kapsamında yiyecek ve içeceklerden oluşan 81 kalem ürün bulunduğu ve bu ürünlerin düzenli olarak tedarik edilmesine karşın tedarik amacıyla yapılan alımların ihale mevzuatına tabi olmadan gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Yapılan alımların içeriği incelendiğinde; alımların genel olarak 20 farklı firmadan yapıldığı, İdare tarafından herhangi bir piyasa fiyat araştırması yapılmaksızın doğrudan bu firmalardan alındığı ve bu kapsamda 2024 yılı içerisinde toplamda 52.505.209,87 TL alım yapıldığı anlaşılmıştır.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve sosyal tesislere yönelik herhangi bir alım yapılmayacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından çay ocağı ve büfe olarak faaliyet gösteren sosyal tesislerde satılacak ürünlerin temini amacıyla yapılacak alımların kamu ihale mevzuatının öngördüğü şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.