|
ÖZET: İdareye ait taşınmazların kiralama ihalelerine ilişkin şartnamelerde rekabeti engelleyici unsurların bulunduğu tespit edilmiştir. 2886 sayılı Kanun’un 2. maddesi, ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanmasını esas alırken, şartnamelerde katılımı kısıtlayıcı hükümler yer alması bu ilkeye aykırıdır. Bu durum, idare gelirlerinin beklenenden düşük olmasına yol açabilir. Ayrıca, ihale komisyonu üyeleri ve diğer ilgililerin tarafsızlıkla görev yapmamaları halinde disiplin cezası veya ceza kovuşturmasıyla karşılaşacakları belirtilmiştir.
Örnek olarak, Hoşnudiye Mahallesi’ndeki düğün salonu kiralama ihalesinde, katılımcıların en az 1000 m² alanda düğün salonu işletmiş olmaları şartı getirilmiştir. Bu kriter, rekabeti daraltmakta ve ihaleye katılacak istekli sayısını azaltmaktadır. Benzer şekilde, Gündüzler Mahallesi’ndeki tarla kiralama ihalesinde de sadece belirli bir bölgede uzun süre ikamet edenlerin katılımı istenmiştir, bu da rekabeti kısıtlamaktadır. Son olarak, kafeterya kiralama ihalesinde, katılımcılardan 1. derece yakınlarına ait %50 engelli raporu talep edilmesi de rekabeti engelleyici bir durumdur. İdare, bu tür kısıtlayıcı hükümleri gözden geçirerek, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun hareket etmelidir. |
BULGU: İdareye Ait Taşınmaz Kiralama İhalelerinin Şartnamelerine Rekabeti Engelleyici Hükümler Konulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Mülkiyeti İdarede olan taşınmazların kiralama ihalelerinin şartnamelerine rekabeti engelleyecek şekilde hükümler konulduğu görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Kanun’un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.” hükmü yer almaktadır. Dolayısı ile ihale şartnamelerine katılımı engelleyici hükümlerin konulması rekabetin sağlanması ilkesi ile örtüşmediği gibi açıklığın sağlanmaması da İdare gelirlerinin olduğundan düşük gerçekleşmesine neden olabilecektir.
Aynı Kanun’un “Görevlilerin Sorumluluğu” başlıklı 86’ncı maddesinde;
“İhale, muayene ve kabul komisyon veya heyetlerinin başkan ve üyeleri ile diğer ilgililer, görevlerini kanuni gereklere göre tarafsızlıkla yapmadıkları ve taraflardan birinin zararına yol açacak ihmal ve kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde haklarında disiplin cezası uygulanacağı gibi, fiil ve davranışlarının özelliğine göre ceza kovuşturması da yapılır. Ayrıca, tarafların bu yüzden uğradıkları zarar ve ziyan da kendilerine ödettirilir.” denilmiştir.
Buna göre ihale, muayene ve kabul komisyonu üyeleri ile diğer ilgililer görevlerini kanuni gereklere göre tarafsızlıkla yapmadıkları taktirde disiplin cezası veya ceza kovuşturması yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, Belediye taşınmazlarının kiralama ihalelerine rekabeti engelleyecek hükümler konulduğu tespit edilmiştir.
– Belediyenin mülkiyetinde bulunan ve Hoşnudiye Mahallesi 20930 ada 1 parselde yer alan 1.546,80 m2’lik 2 adet düğün salonun kiralanması işinin İdari Şartnamesinin “İhaleye girebilme şartları ve istenilen belgeler” başlıklı 6’ncı maddesinde;
g) Düğün salonu ihalesine katılacak isteklilerin en az 1000 m2’lik alanda düğün salonu yaptıklarına dair resmi belge vermeleri,
h) Düğün salonu ihalesine katılacak olan isteklilerin 10 yıl süre ile düğün salonu olarak faaliyette bulunduklarına dair Eskişehir Ticaret, Sanayi, Esnaf vb. odalarıdan alınmış onaylı faaliyet belgelerini vermeleri,” denilmiştir.
Buna göre düğün salonu kiralama ihalesine katılabilmek için 1.000 m2’nin üzerinde 10 yıl süre ile düğün salonu işletmeciliği yapılmış olması şartı getirilmiştir. Söz konusu 1.000 m2’nin üzerinde 10 yıl düğün salonu işletmiş olma şartının rekabeti engelleyeceği açıktır. İdarenin bu kriterleri nasıl belirlediği, 10 yıl gibi uzun bir tecrübenin neden gerekli olduğu ya da neden sadece bu iş yerleri için belirlendiği noktasında hiçbir somut ve objektif gerekçenin ortaya koyulmadığı ve söz konusu şartların aranmasının ihaleye girebilecek istekli sayısını daralttığı ve rekabet ilkesini zedelediği anlaşılmaktadır. Danıştay 13. Dairesinin de konu ile ilgili emsal Kararları bulunmaktadır. Nitekim düğün salonu kiralama ihalesine tek istekli teklif vermiş ve ihale üzerinde kalmıştır.
– Gündüzler Mahallesi 4034 parselde yer alan 376.600,00 m2’lik tarla kiralama ihalesinin İdari Şartnamesinin “ihaleye girebilme şartları ve istenilen belgeler” başlıklı 6’ncı maddesi;
İhaleye katılacakların en az 5 (beş) yıldan beri Gündüzler mahallesi ve 6360 sayılı Kanun ile Tepebaşı ilçesi sınırları dahilindeki köy statüsünden mahalleye dönüşen yerde ikamet edildiğini gösteren “yerleşim yeri bildirimi” (ikametgâh belgesi) vermeleri,”
Şeklindedir.
Yukarıda yer alan Şartnameye göre sadece belli bir mahalde, belli bir süre ikamet eden kişilerin tarla kiralaması ihalesine teklif verebilecekleri belirtilmiştir. Kiralamaya sadece Gündüzeler Mahallesi ve Tepebaşı ilçesi sınırları dahilindeki köy statüsünden mahalleye dönüşen yerlerde en az 5 yıldır ikamet edenlerin katılmasının ihaleye katılımı kısıtlayacağı ve rekabeti engelleyeceği açıktır. Nitekim yapılan diğer tarla kiralama ihalelerinin idari şartnamelerine bu şekilde bir hüküm konulmamıştır. Rekabet ilkesinin zedelenmemesi için yapılacak kiralama ihalelerine belli bir mahalde belli bir süre ikamet etme şartının konulmaması gerekmektedir.
– Yine Belediyenin mülkiyetinde bulunan Hoşnudiye Mahallesi 449 ada 1 parselde yer alan kafeteryanın 3 yıl süre ile kiralanması işinin İdari Şartnamesinin “ihaleye girebilme şartları ve istenilen belgeler” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“Down sendromlu gençlerin rehabilite ve istihdam edildiği kafeterya işyerinin ihalesine katılacak isteklinin 1. Derece yakınına ait en az %50 engelli raporu vermeleri gerekmektedir.” denilmiştir.
Buna göre, söz konusu kafeterya kiralama ihalesine katılacak isteklilerin 1. derece yakınına ait en az %50 engelli raporu vermeleri gerekmektedir. Şartname konulan bu hüküm söz konusu kafeterya kiralamasına teklif verebilecekleri sınırlamakta ve rekabeti engellemektedir. Her ne kadar kafeteryada down sendromlu gençler rehabilite ve istihdam edilse de kafeterya işletmeciliği yapmak için rekabeti engelleyici özel bir hüküm konulamaz.
– Uluönder Mahallesi Çevre Yolu No:37 adresinde bulunan binanın 3 yıl süre ile kiralanması işinde kiralama amacının “Tv, yayın ofisi” olarak belirtildiği görülmüştür.
Söz konusu binanın sadece TV, yayın ofisi olarak kiralanabileceğinin belirtilmesi rekabeti engellemektedir. Binanın kiralama amacının “işyeri” olarak belirtilmesi, ihaleyi kazanan isteklinin ticari amacına uygun faaliyette bulunması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu husus kabul edilmiş olup, ilgili yerlere ilişkin rekabeti engelleyici hükümler konulmayacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre kiralanan taşınmazların şartnamelerine katılımı engelleyici hükümler konularak rekabetin kısıtlanmaması gerekmektedir.