|
ÖZET: İdareye ait taşınmazların satış bedellerinin, alacakların mahsup edilmesi yoluyla ödenmesi uygulaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında incelenmiştir. İhaleyi kazananların, İdareden olan alacaklarıyla satış bedellerini kapatma yöntemiyle ödeme yaptığı tespit edilmiştir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda, belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesi gerektiği belirtilirken, ödenemeyen giderlerin ise muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
2020 yılından itibaren yapılan taşınmaz satışları, İdareden alacaklı olanların bu alacaklarını tahsil etme yöntemini içermektedir. Ancak, bu uygulama, rekabetin azalmasına ve ihalelere katılımın düşmesine yol açmaktadır. İhalelere yalnızca tek teklif verilmesi, idarenin ödeme gücündeki sıkıntıları gösterirken, bu durum fırsat eşitliğini de zedelemektedir. Sonuç olarak, taşınmaz satış bedellerinin alacaklardan mahsup edilmesi uygulamasının sonlandırılması önerilmektedir. Bu bedellerin bütçe geliri olarak kaydedilmesi ve bütçe emanetleri hesabındaki tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: İdareye Ait Taşınmazların Satış Bedellerinin, İdareden Olan Alacaklardan Mahsup Edilmesi Suretiyle Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Arsa satış bedellerinin, ihaleyi kazanan kişilerin İdareden olan alacaklarına mahsup edilmesi suretiyle ödendiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimim ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçeleme ilkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesinin esas olduğu,
“Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 134’üncü maddesinde; kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği,
belirtilmiştir.
27.05.2016 tarih ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320 Bütçe emanetleri hesabı ile ilgili;
248’inci maddesinde; bu hesabın, mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılacağı,
249’uncu maddesinde; bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödeneceği,
hüküm altına alınmıştır.
2020 yılından itibaren taşınmaz satış bedellerinin, İdareden olan alacaklardan mahsup edilmesi suretiyle yapılan satış bilgileri aşağıda gösterilmiştir.
Tablo 9: 2019-2024 Yılı Arası Taşınmaz Satış Bilgileri
| Yılı | Mahalle | Ada/Parsel | Yüzölçümü (m2) |
Niteliği | Satış Bedeli (TL) | Satın Alan (Mahsup Yapılan) |
| 2020 | Hamidiye | 1563 ada 13 parsel |
634,93 | Arsa | 1.024.000,00 | … İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. |
| 2020 | Hamidiye | 1563 ada 12 parsel |
635,00 | Arsa | 1.024.000,00 | . İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. |
| 2020 | Hamidiye | 1563 ada 8 parsel |
496,00 | Arsa | 775.000,00 | . İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. |
| 2020 | Hamidiye | 1563 ada 7 parsel |
496,03 | Arsa | 775.000,00 | . İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. |
| 2020 | Narlı | 478 ada 2 parsel | 1.754,85 | Arsa | 1.160.000,00 | Kemal … |
| 2021 | Kızılkeçili | 309 ada 6 parsel | 800,00 | Arsa | 1.360.000,00 | Abdurrahman . |
| 2021 | Güre | 590 ada 16 parsel | 467,01 | Arsa | 1.700.000,00 | . Mad. Nak. Yapı Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. |
| 2021 | Güre | 578 ada 8 parsel | 472,00 | Arsa | 1.700.000,00 | . Mad. Nak. Yapı Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. |
| 2022 | Hamidiye | 769 ada 3 parsel | 148,06 | Arsa | 600.000,00 | Hüseyin . |
| 2022 | Zeytinli | 1737 ada 9 parsel | 497,08 | Arsa | 4.415.000,00 | … Atık Yönetimi Peyzaj Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi |
| 2022 | Güre | 578 ada 9 parsel | 472,00 | Arsa | 3.675.000,00 | Mustafa … |
| 2022 | Güre | 787 ada 2 parsel | 531,08 | Arsa | 4.275.000,00 | … İnş. Taah. Tur. Gıda Oto. San. ve Tic. A.Ş. |
| 2022 | Güre | 730 ada 10 parsel | 377,18 | Arsa | 1.850.000,00 | Murat … |
| 2023 | Zeytinli | 1618 ada 4 parsel | 360,57 | Zeytinlik | 575.000,00 | Kaan . |
| 2023 | Kızılkeçili | 543 ada 4 parsel | 863,16 | Arsa | 2.636.000,00 | . Mad. Nak. Yapı Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. |
| 2023 | Güre | 818 ada 2 parsel | 4.788,83 | Arsa | 30.415.000,00 | . Atık Yön. Peyzaj San. ve Tic. A.Ş. |
| 2023 | Güre | 819 ada 1 parsel | 9.214,36 | Arsa | 57.600.000,00 | . İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. |
| 2024 | Kızılkeçili | 553 ada 8 parsel | 313,64 | Arsa | 6.700.000,00 | . Mad. Nak. Yapı Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. |
| 2024 | Güre | 816 ada 4 parsel | 678,76 | Arsa | 12.600.000,00 | . Mad. Nak. Yapı Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. |
| 2024 | Güre | 816 ada 3 parsel | 357,65 | Arsa | 6.650.000,00 | . Mad. Nak. Yapı Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. |
| 2024 | Güre | 817 ada 2 parsel | 612,46 | Arsa | 11.350.000,00 | . Mad. Nak. Yapı Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. |
| 2024 | Güre | 795 ada 3 parsel | 1.266,27 | Arsa | 26.000.000,00 | . Mad. Nak. Yapı Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. |
| 2024 | Güre | 553 ada 8 parsel | 313,64 | Arsa | 7.700.000,00 | . Mad. Nak. Yapı Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. |
Mevzuatta İdarenin taşınmazlarının satış bedelinin, bu satımın gerçekleştiği kişilerden, söz konusu kişilerin idareden olan alacaklarından mahsup edilmesi suretiyle tahsil edilebileceği yönünde bir hüküm bulunmamaktadır.
İdarede, 2023 yılı bilançosunda 320 Bütçe emanetleri hesabında, nakit yetersizliği sebebi ile 344.565.278,55 TL ödenemeyen tutar bulunmaktadır. İdareden alacağı olanlar, alacaklarını çok uzun süreler sonra tahsil edebilmektedirler.
Her ne kadar taşınmaz satışları 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/a bendi uyarınca kapalı teklif usulü ile yapılmış olsa da, mahsup yapılan taşınmaz satış ihalelerine sadece tek teklif verildiği dikkate alındığında, söz konusu ihalelerde rekabetin yeterince sağlamadığı değerlendirilmektedir.
Şöyle ki mal, hizmet ve yapım işleri ihalelerine teklif verenler İdarenin ödeme gücünde sıkıntılar olduğunu bildikleri için bu ihalelere teklif vermekten kaçınabilmekte ya da tekliflerini olması gerekeninin üzerinde verebilmektedirler. Ancak, İdareden alacaklarını taşınmaz satış ihalelerine girerek ihaleyi kazanmaları halinde satış bedelinden mahsup yoluyla alacaklarını düşünenler/bilenler; mal, hizmet veya yapım işleri ihalelerine daha düşük teklif vererek ihalelerde fırsat eşitliği ve rekabetin sağlanamamasına sebebiyet vermektedirler.
Bu itibarla, taşınmaz satış bedellerinin, ihaleyi kazanan kişilerin İdareden olan alacaklarına mahsup edilmesi suretiyle ödenmesi uygulamasından vazgeçilmeli, taşınmaz satışından tahsil edilen tutarlar bütçe geliri olarak muhasebe kayıtlarına alınmalı, bütçe emanetleri hesabında olan tutarlar ise muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililere ödenmelidir.