|
ÖZET: İdareye bağışlanan taşınmazların muhasebeleştirilmesinde yapılan hatalar, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirgin bir şekilde ortaya konmuştur. Denetim sonucunda, 600-Gelirler Hesabı yerine 500-Net Değer Hesabı’nın kullanıldığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un “Bağış ve yardımlar” başlıklı 40. maddesi ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerine yapılan bağışların gelir olarak kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, İdare tarafından bağışlanan taşınmazların, envanter çalışması sonucunda muhasebeleştirildiği ve bu nedenle 600-Gelirler Hesabı’nın kullanılmadığı görülmüştür.
Denetim bulgularına göre, taşınmaz bağışlarının yıl içinde muhasebeleştirilmesi gerektiği için 600-Gelirler Hesabı’nın kullanılması gerekmektedir. İdare, bu durumun farkında olarak gerekli düzeltmeleri yapacağını belirtmiş olsa da, muhasebeleştirme işlemlerinde 600-Gelirler Hesabı’nın kullanılmaması, dönemsellik ilkesine aykırı sonuçlar doğurabilir. Özellikle, düzeltme veya envanter işlemleri sonrasında kaydedilen taşınmazlar için 500-Net Değer Hesabı’nın tercih edilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Sonuç olarak, İdarenin 2022 yılı mali tablolarında 600-Gelirler Hesabı’nın 1.354.149,54 TL eksik, 500-Net Değer Hesabı’nın ise aynı tutar kadar fazla yer aldığı belirlenmiştir. Bu durum, İdarenin faaliyet gelirlerinin olduğundan daha düşük görünmesine yol açmıştır. |
BULGU: İdareye Bağışlanan Taşınmazların Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdareye bağışlanan taşınmazların muhasebeleştirilmesinde 600-Gelirler Hesabı yerine 500-Net Değer Hesabının kullanıldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kanun’un “Bağış ve yardımlar” başlıklı 40’ıncı maddesi ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Bağış ve yardımlar” başlıklı 17’nci maddesinin ikinci fıkrasında; kamu idarelerine yapılan her türlü bağış ve yardımların gelir kaydedileceği, nakdi olmayan bağış ve yardımların ise ilgili mevzuatına göre değerlemeye tâbi tutularak kayıtlara alınacağı ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 250-Arazi ve Arsalar Hesabının işleyişine ilişkin 189’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendinde, bedelsiz olarak kuruma intikal eden arsa ve arazilerin tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; İdareye 2022 yılında bağışlanan arsa niteliğindeki taşınmazların, İdare tarafından bir nevi envanter çalışması sonucunda tespit edilen taşınmazlar gibi muhasebeleştirildiği böylelikle muhasebe kayıtlarında 600-Gelirler Hesabı yerine 500-Net Değer Hesabının kullanıldığı tespit edilmiştir.
Taşınmaz bağışlarının yılı içinde muhasebeleştirilmesi durumunda dönemsellik kavramı gereği 600-Gelirler Hesabı kullanılmalıdır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından; gerekli düzeltmelerin yapılarak İdareye bağışlanan taşınmazların muhasebeleştirilmesinde 600-Gelirler Hesabının kullanılacağı ifade edilmiştir.
Ancak İdareye bağışlanan varlıkların muhasebeleştirilmesinde her koşulda bahse konu faaliyet hesabının kullanılması dönemsellik ilkesine aykırı olabilecektir. Şöyle ki eğer düzeltme veya envanter işlemi nedeniyle ilgili yıl geçtikten sonra bir muhasebe kaydı yapılacak ise 600- Gelirler Hesabı kullanılmamalı, 500-Net Değer Hesabı kullanılmalıdır. Tespitte yer verildiği üzere İdare yıl içerisinde gerçekleştirdiği kayıtlarda 600-Gelirler Hesabını kullanmayarak faaliyet gelirlerinin olması gerekenden daha düşük sonuçlanmasına neden olmuştur.
Sonuç olarak; İdarenin 2022 yılı mali tablolarında; 600-Gelirler Hesabı 1.354.149,54 TL eksik, 500-Net Değer Hesabı ise aynı tutar kadar fazla yer almıştır.