İdareye Gönderilen Su Tahlil ve Analiz Ücretlerinin Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması ve Ödenmemesi (Sayıştay)

BULGU: İdareye Gönderilen Su Tahlil ve Analiz Ücretlerinin Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması ve Ödenmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

Kanun ve yönetmeliğine dayanılarak il sağlık müdürlüğünce İl Özel İdaresine gönderilen su tahlil ve analiz ücretlerine ilişkin faturaların muhasebe kaydının tutulmadığı ve ödenmediği görülmüştür.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde su hizmetlerinin görev ve sorumluluğu belediye sınırları dışında İl Özel İdaresine verilmiştir. Mezkur Kanun’un 43’üncü maddesinin birinci fıkrasının (p) bendinde kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler İl Özel İdaresinin giderleri arasında sayılmıştır.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun “Sularla ilgili hükümler” başlıklı 27’nci maddesinde, belediye veya İl Özel İdaresinin sorumluluğunda bulunan içme sularının Türkiye Halk Sağlığı Kurumu tarafından yapılacak veya yaptırılacak her türlü tetkik ve tahlil bedellerinin ilgili belediye veya il özel idaresince karşılanacağı belirtilmiştir.
İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik’in “İzleme, Dezenfeksiyon ve Analiz Özellikleri” başlıklı 10’uncu maddesinde, halkın tüketimine sunulan içme-kullanma suyu denetim ve analiz işlemlerinin suyun kalitesinin denetimi niteliğinde olduğu, mevzuata uygunluk denetimi amacıyla alınacak su numunelerinin halk sağlığı müdürlüğünce alınacağı, alınan su numuneleri analizlerinin Türkiye Halk Sağlığı Kurumunca yetki verilen laboratuvarlarda yaptırılacağı, Kurumca yapılacak veya yaptırılacak her türlü tetkik ve tahlil bedelinin ilgili mahalli idarece karşılanacağı ifade edilmiştir. Aynı Yönetmelik’te mahalli idare, içme-kullanma suyu temin edilmesinden sorumlu belediye veya il özel idaresini ifade etmektedir şeklinde tanımlanmıştır.
Yapılan incelemede 01.10.2022 tarihinden itibaren İl Sağlık Müdürlüğünce İl Özel İdaresine ulaştırılan su analiz faturalarının muhasebeye kaydedilmediği ve ödenmediği görülmüştür.
Kamu İdaresince verilen cevapta, konunun İdarece itirazı neticesinde yargı safhasına taşındığı, su analiz ücretlerinin dönem bazlı terkini yönünde yasal düzenlemelerin yapıldığı, 09.11.2022 tarihli Resmi Gazete ile 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’na geçici madde eklendiği, bu geçici maddede özetle; Sağlık Bakanlığınca yapılan veya yaptırılan her türlü tetkik ve tahlil bedellerinden il özel idarelerince 30/9/2022 tarihine kadar ödenmemiş olan alacak tutarları ferîleriyle birlikte terkin edileceğinin, bu alacakların tahsili için açılmış davalarda karar verilmesine yer olmadığına, icra takiplerinin ise iptaline karar verileceğinin ifade edildiği, bu hükümlerle İdarenin tarafı olduğu tüm davaların konusuz kaldığı ve bu haliyle İdareye ödeme sorumluluğu doğuracak mahiyette bir mahkeme İlamı bulunmadığı, bu gerekçelerle İdare bütçesine sağlık müdürlüklerince yapılacak ve yaptırılacak tetkik ve tahlil bedelleri için ödenek konulmadığı, İdarenin yetersiz bütçe imkanları sebebiyle ilgili faturaların iade edildiği bildirilmiştir.
Ancak 5996 sayılı Kanun’a eklenen geçici madde ile 30.09.2022 tarihinden sonrası dahil edilmemiştir. Bulgu metninden de anlaşılacağı üzere 01.10.2022 tarihinden sonra gönderilen futura tutarlarının muhsabeye kaydedilmesi ve ödenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca bu geçici madde ile getirilen belli bir döneme kadar il özel idarelerince ödenmemiş tutarların terkin edileceği ifadesinden il özel idarelerinin su analiz ve tahlil ücretlerinden sorumlu olduğu sonucunu çıkarmak gerekmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri gereği idareye gönderilen muhasebe kaydına alınıp ödenmesi gereken su analiz ücreti tutarları 31.12.2023 tarihi itibarıyla fer’ileri hariç 2.286.772,00 TL’dir. Bu ücretlerin zamanında muhasebe kaydına alınması ve ödenmesiyle ilgili gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.
Mevzuattan kaynaklanan söz konusu borcun muhasebe kayıtlarına alınmaması sebebiyle de 329 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı ile 630 Faaliyet Giderleri Hesabı yukarıdaki tutar kadar eksik olup, İdarenin Bilanço ve Faaliyet sonuçları tablosu belirtilen tutar kadar hatalı gözükmektedir.