|
ÖZET: İdari para cezalarının takip ve tahsilatında yaşanan eksiklikler, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesi gereğince uygulanan idari para cezalarının, belirlenen süreler içinde takip edilmediği ve tahsilatının yapılmadığı tespit edilmiştir. İmar mevzuatına aykırı fiillerin tespit edilmesinin ardından, ilgili idarelerin cezaları zamanında uygulaması gerektiği belirtilmektedir.
Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, kamu gelirlerinin zamanında toplanmasından sorumlu olanların, bu süreçleri eksiksiz yürütmesi gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, 2015 yılından itibaren toplam 14.741.038,20 TL tutarında 297 imar para cezasının takip edilmediği ve 2024 yılının ilk yarısında tahakkuk eden cezaların da düzenli bir şekilde izlenmediği ortaya çıkmıştır. İmar Kanunu’nda ödeme süresi belirtilmediğinden, bu cezaların muhataplarına tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, idari para cezalarının takip ve tahsilatının sağlanması, kamu gelirlerinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte ihmal veya kusur gösteren görevliler hakkında gerekli işlemlerin başlatılması gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: İdari Para Cezalarının Takip ve Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İmar mevzuatı uyarınca, Belediye Encümenince uygulanan idari para cezalarının takip ve tahsil edilmediği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır…” denilmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
3194 sayılı Kanun’un 42’nci maddesi uyarınca idarece düzenlenen ve muhatabına tebliğ edilen idari para cezalarının (imar/inşaat para cezalarının) ne kadarlık bir sürede ödenmesi gerektiğine ilişkin olarak, 3194 sayılı Kanunda ve Uygulama Yönetmeliklerinde hüküm bulunmamaktadır.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 37’nci maddesinde; eğer kanunda amme alacağının ödenmesi için özel bir süre belirlenmemişse amme alacağının Maliye Bakanlığınca belirlenecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günüdür. İmar Kanunu’nda ödeme için özel bir süre öngörülmediğinden, imar para cezalarının muhatabına tebliğinden itibaren bir ay içerisinde ödenmesi gerekmektedir. Bir aylık süre içinde ödenmeyen para cezası, kesinleşmekte ve ödeme emri ile takip edilebilecek hale gelmektedir.
Yapılan incelemede, İdarede 3194 sayılı Kanun’un 42’nci maddesi uyarınca 30.04.2024 itibarıyla 2015 yılından itibaren Encümen tarafından verilen 14.741.038,20 TL tutarındaki 297 imar para cezasının takip ve tahsilatının yapılmadığı, 15.04.2024’den yıl sonuna kadar tahakkuk eden imar para cezalarının ise kurum içi yazışmalar ve sair sebeplerle düzenli takip ve edilmediği görülmüştür.
3194 sayılı Kanun’un 42’nci maddesi uyarınca idari para cezalarına gecikme zammı veya gecikme faizi uygulanması da söz konusu olmadığından, kamu geliri niteliğindeki idari para cezalarının takip ve tahsili sağlanmalı ve bu konuda ihmal ve kusurlu olan görevliler hakkında gerekli işlemler başlatılmalıdır.