|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, idari para cezası tahakkuk kayıtlarının yapılmadığını ortaya koymuştur. İlgili mevzuat çerçevesinde, gerçek ve tüzel kişilere idari para cezası uygulama yetkisine sahip olan Bakanlık, bu cezaların tutanağa bağlanmasının ardından muhasebe birimlerinde tahakkuk kaydı oluşturulmadığını tespit etmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 51. maddesi, gelir ve giderlerin muhasebeleştirilmesinde tahakkuk esasını öngörmektedir. Ancak, Bakanlık birimleri tarafından tutanağa bağlanan cezaların tahakkuk kayıtları yapılmadan tahsilat anında muhasebeleştirildiği gözlemlenmiştir. Bu durum, önceki yılın faaliyet sonuçlarını olumsuz etkilemiş ve 2021 yılı gelir hesaplarının hatalı bir şekilde fazla görünmesine neden olmuştur.
Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin olarak bölge müdürlükleri ve liman başkanlıklarının tutanakların tebliği, tahakkuk kayıtlarının oluşturulması ve vergi dairelerine gönderilmesi konularında dikkatli çalıştığını belirtmiştir. Ancak, tahsilat işlemleri vergi daireleri ve defterdarlıklar tarafından yürütüldüğünden, muhasebe birimlerinin bilgilendirilmesi ve işlemlerin takibi için tüm taşra birimlerine talimat verilmiştir. Ayrıca, Bakanlık ile Hazine ve Maliye Bakanlığı arasında otomasyon sistemlerinin entegrasyonu ve idari para cezası tutanaklarının elektronik ortamda gönderilmesi uygulamalarına yönelik çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, tahakkuk esaslı muhasebe sisteminin ve dönemsellik ilkesinin gereği olarak, Bakanlık birimleri tarafından uygulanan idari para cezalarının muhasebe birimlerine ulaştırılması ve bu kayıtların düzenlendiği yıla ait mali tablolara yansıtılması gerekmektedir. Bu durum, geçmiş yıllarda tespit edilen sorunların devam ettiğini göstermektedir. |
BULGU: İdari Para Cezası Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İlgili mevzuat doğrultusunda görev alanı itibarıyla gerçek ve tüzel kişilere idari para cezası uygulama yetkisini haiz olan Bakanlık tarafından verilen idari para cezalarının tutanağa bağlanması ile birlikte ilgili muhasebe birimlerince tahakkuk kaydının yapılmadığı ve bu suretle işlemlerin tahakkuk esasına göre yürütülmediği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 51’inci maddesinde, gelir ve giderlerin muhasebeleştirilmesinde tahakkuk esaslı bir sistem öngörülmüştür.
Tahakkuk esası ise, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ff) bendinde tanımlanmıştır. Tahakkuk esası; bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini ifade eder.
Bakanlık birimleri tarafından yapılan uygulamada, tutanağa bağlanan idari para cezalarına ilişkin tahakkuk kayıtlarının yapılmayarak tahsilat anında muhasebeleştirildiği, bu nedenle önceki yıla ait tutanakların ilgili yılda tahakkuk ettirilmemesi nedeniyle önceki yıl faaliyet sonuçları tablosunu etkilediği ve yine önceki yıllara ait tutanakların öncesinde tahakkuk kayıtlarının yapılmaması sonucunda cari yılda 600 Gelirler Hesabına kayıt edilmesinden kaynaklı olarak 2021 yılı 600 Gelirler Hesabının olması gerekenden fazla olduğu; bunun neticesinde 2020 yılı 600 Gelirler Hesabının noksan, 2021 yılı 600 Gelirler Hesabının fazla olması sebebiyle, dönem olumlu/olumsuz faaliyet sonuçlarının mali tablolara hatalı olarak yansıdığı anlaşılmıştır.
Söz konusu uygulama anılan mevzuat hükümleri ile tahakkuk esası ve dönemsellik ilkesine aykırıdır.
Kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup, bölge müdürlükleri ve liman başkanlıklarının, tutanakların tebliği, tahakkuk kayıtlarının oluşturulması ve vergi dairelerine gönderilmesi konusunda hassasiyet göstererek çalıştığı, ancak tahsil işlemleri vergi daireleri ve defterdarlıklar/mal müdürlükleri tarafından yürütüldüğünden gerekli düzeltmelerin yapılması için ilgili muhasebe birimlerinin bilgilendirilmesi ile yapılan iş ve işlemlerin takibinin sağlanması hususunda tüm taşra birimleri talimatlandırıldığı ifade edilmiştir. Bununla birlikte, bulgu konusu hususun çözümüne yönelik olarak Bakanlık ile Hazine ve Maliye Bakanlığının otomasyon sistemlerinin birbirine entegre edilmesi çalışmalarına ve idari para cezası tutanaklarının elektronik ortamda gönderilmesi uygulamasına başlandığı belirtilmiştir.
2019 ve 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda da konu edilen hususa ilişkin tespitin 2021 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Bu itibarla, tahakkuk esaslı muhasebe sisteminin ve dönemsellik ilkesinin gereği olarak, Bakanlık birimleri tarafından uygulanan idari para cezalarının, muhasebe birimlerine ulaştırılmak suretiyle tahakkuk kayıtlarının yapılmasının sağlanması ve tutanağın düzenlendiği yıla ait mali tablolara yansıtılması gerekmektedir.