| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Özel Bütçeli İdare Genel Müdürlüğü tarafından verilen idari para cezası tutarlarının mali tablolarda tam ve doğru olarak yer almadığını göstermektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na aykırı olarak, tahakkuk, tahsilat ve iptal gibi muhasebe kayıtları zamanında oluşturulmamıştır. Kamu İdaresi, bu durumu düzeltmek için gerekli çalışmalara başlamıştır. |
BULGU: İdari Para Cezası Tutarı Kayıtlarının Mali Tablolarda Tam ve Doğru Olarak Yer Almaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlükçe verilen idari para cezası tutarlarının mali tablolarda tam ve doğru olarak yer almadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’yla tahakkuk esaslı muhasebe sistemi getirilmiştir. Tahakkuk esasına göre; işlemler ve olaylar, nakit akımlarının ne zaman olduğuna bakılmaksızın ortaya çıktıklarında kaydedilmelidir. Gelirler hesabı nakit olarak tahsil edilip edilmediklerine bakılmaksızın, mali yıl boyunca tahakkuk eden ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre gelir olarak kaydedilmesi gereken gelir işlemlerini göstermelidir.
Anılan Kanun’un “Kayıt Zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde, bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirileceği ve bütün mali işlemlerin muhasebeleştirilmesi gerektiği ve her muhasebe kaydının belgeye dayanacağı belirtilmiştir.
Genel Müdürlük tarafından, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nda belirtilen hükümlere ve SHGM’nin sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alacağı önlemlere aykırılık oluşturan fiiller için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca idari para cezası verilmektedir.
Söz konusu idari para cezalarının muhasebeleştirilmesine ilişkin olarak, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 26.02.2013 tarihli ve 2261 sayılı yazısında; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idari para cezalarının ve süresi içerisinde ödenmemesi nedeniyle kesinleşerek tahsil edilmek üzere ilgili vergi dairelerine gönderilenlerin “998.51- Verilen İdari Para Cezaları” ve “998.52- 6183 S.K.Uyarınca (Vergi Dairesine) Takibe Gönderilen İdari Para Cezaları” yardımcı hesaplarında izleneceği belirtilmiştir.
Aynı yazıda, bahsi geçen kamu idarelerince bir idari para cezası verildiğinde, 998-Diğer Nazım Hesaplar Hesabına (998.51-Verilen İdari Para Cezaları) borç, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak kaydı yapılacağı; ödeme süresi içerisinde tahsil edilen tutarların 998-Diğer Nazım Hesaplar Hesabına (998.51-Verilen İdari Para Cezaları) alacak kaydedileceği belirtilmiştir. Diğer taraftan, ödeme süresi içerisinde tahsil edilemeyen tutarlardan 6183 sayılı Kanun uyarınca takip ve tahsil edilmek üzere ilgili vergi dairelerine bildirilenlerin, 998-Diğer Nazım Hesaplar Hesabına (998.52- 6183 S.K.Uyarınca (Vergi Dairesine) Takibe Gönderilen İdari Para Cezaları) borç, 998-Diğer Nazım Hesaplar Hesabına (998.51-Verilen İdari Para Cezaları) alacak kaydedileceği vurgulanmıştır.
Ayrıca, kesinleşen idari para cezalarından ilgili vergi daireleri tarafından tahsil edildiği ilgili idarelere bildirilen tutarların, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına borç, 998- Diğer Nazım Hesaplar Hesabına (998.52- 6183 S.K.Uyarınca (Vergi Dairesine) Takibe Gönderilen İdari Para Cezaları) alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Kurum tarafından 2022 yılında verilen 249 adet idari para cezasının toplam tutarı 3.526.513,00 TL dir. Bu tutar yıl sonu itibariyle 998-Diğer Nazım Hesaplar Hesabına (998.51- Verilen İdari Para Cezaları) borç kaydedilmiştir ayrıca ödeme süresi içerisinde gerçekleşen tahsilatlar ile vergi dairelerine takibe gönderilen tutarlarında muhasebe kaydı yıl sonunda yapılmıştır. Yıl içerisinde oluşturulması gereken tahakkuk, tahsilat, iptal, iade gibi muhasebe kayıtları ise oluşturulmamıştır.
Yapılan uygulama 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa, temel muhasebe ilkelerine ve Muhasebat Genel Müdürlüğünün yukarıda belirtilmiş yazısına aykırıdır.
İdari para cezalarına ilişkin muhasebe kayıtlarının, dönem içerisindeki tahakkuk, tahsilat ve iptal hareketlerinin gerçekleşme zamanında yapılması 998-Diğer Nazım Hesabının tam ve doğru olarak görünmesini sağlayacaktır.
Kamu İdaresince bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup gerekli çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.
Bahsi geçen husus, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer almaktadır. Kamu İdaresi tarafından söz konusu hususa ilişkin düzeltici işlem tesis edileceği ifade edilmesine rağmen, uygulamanın 2022 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Bu itibarla idari para cezalarına ilişkin kayıtların mevzuata uygun olarak zamanında yapılmasının sağlanması gerektiği düşünülmektedir.