|
ÖZET: İhale dokümanlarında fiyat farkı ödeneceği belirtilen bazı hizmet alım işlerinde, fiyat farkı hesaplaması için gerekli ağırlık oranları ve bunlara ilişkin endekslerin belirlenmediği tespit edilmiştir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 8. maddesi, fiyat farkı ödenebilmesi için gerekli esasların belirlenmesinde Cumhurbaşkanının yetkili olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca, 2013 tarihli Bakanlar Kurulu kararları ile fiyat farkı uygulamalarına dair esaslar belirlenmiş ve bu esaslarda yapılan değişiklikler ile fiyat farkı hesaplamalarında kullanılacak katsayıların ve endekslerin ihale dokümanlarında açıkça belirtilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Denetim bulgularına göre, 2024 yılında ödemeleri yapılacak bazı hizmet alımı ihalelerinde, fiyat farkı ödeneceği belirtilmesine rağmen, gerekli ağırlık oranları ve endeksler ihale belgelerinde yer almamaktadır. Bu durum, ilgili mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. İdare, fiyat farkı hesaplamalarının asgari ücretteki değişikliklere göre yapıldığını belirtse de, ihale dokümanlarında gerekli bilgilerin eksikliği denetim bulgusunun esasını oluşturmaktadır. Sonuç olarak, fiyat farkı ödenecek hizmet ve yapım işi ihalelerinde, işin niteliğine uygun olarak belirlenmiş ve toplamı bire eşit olacak şekilde sabit katsayılar ile bunlara karşılık gelen endekslerin ihale dokümanlarında açıkça yer alması zorunludur. Bu gerekliliğin yerine getirilmemesi, mevzuat hükümlerine aykırı bir durum yaratmaktadır. |
BULGU: İhale Dokümanında Fiyat Farkı Verileceği Belirtilen Bazı Hizmet Alım İşlerinde Fiyat Farkı Ağırlık Oranları ve Bunlara Dair Endekslerin Belirlenmemiş Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Muhtelif hizmet alım ihalelerinde, fiyat farkı verileceği hususu ihale vesaikinde yer almasına rağmen, fiyat farkı hesaplaması için belirlenmesi lazım gelen ağırlık oranları ve bu oranlara dair endeks/alt endekslerin belirlenmediği görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Fiyat farkı verilebilmesi” başlıklı 8’inci maddesinde; sözleşme nevilerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usullerin tespitine Kamu İhale Kurumunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanının (Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi öncesi “Bakanlar Kurulunun”) yetkili olduğu ifade edilmiştir.
4735 sayılı Kanun’un 8’inci maddesine istinaden “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” ve “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” hususunda sırasıyla 2013/5215 sayılı ve 2013/5217 sayılı Bakanlar Kurulu Kararları 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Mevzubahis Esaslarda 24.02.2022 tarih ve 31760 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar ve 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar ile 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar” hususundaki 5202 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bazı değişiklikler yapılmış olup 4734 sayılı Kanun’a göre ihale edilen ve fiyat farkı ödenecek olan hizmet alımları ile yapım işlerinde; fiyat farkı hesabında kullanılacak ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin mahiyetine ve işte kullanılan girdilere uygun, toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesinin ve her sabit katsayı için hesaplamaya esas endeksin belirlenmesinin zaruri olduğu ifade edilmiştir.
Ayrıyeten, 5202 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yayımlanan Esasların, yayımı tarihinden 30 gün sonra muteber olacağı da yine aynı Esaslarda belirtilmiş olduğundan, fiyat farkına dair hükümlerin meriyet tarihinin 26.03.2022 olduğu anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; ihale vesaikinde fiyat farkı ödeneceği belirtilmiş olan ve 26.03.2022 veya akabindeki bir tarihte ihale ilanı veyahut duyurusu yapılan hizmet alımları ve yapım işleri ihalelerinde, fiyat farkı hesabında kullanılacak ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesinin ve her sabit katsayı için hesaplamaya esas endeksin belirlenmesinin zaruri olduğu sarihtir.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’a göre ihale edilmiş ve 2024 yılında da ödemeleri mevcut olan bazı hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı ödeneceği ihale vesaikinde belirtilmiş olmasına rağmen fiyat farkı hesabında kullanılacak ağırlık oranlarına dair sabit katsayıların ve her sabit katsayı için hesaplamaya esas endeksin ihale dokümanında gösterilmediği tespit edilmiş olup bu vaziyet mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda yer verilen denetim tespitlerine istinaden idare tarafından verilen cevapta; ihale dokümanlarında belirtilen çalıştırılacak personeller için hakedişler düzenlenirken, asgari ücrette değişiklik olması durumunda Kamu İhale Tebliği’nin 81/1 maddesi uyarınca, fiyat farkı hesabının 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde ve “İşçilik Maliyetlerinde Değişiklik” başlıklı 6. madde hükmüne göre yapıldığı belirtilmiştir. Bu kapsamda, çalışanlara yalnızca asgari ücretten kaynaklanan fiyat farkı ödendiği beyan edilmiştir.
Bu itibarla, idare cevabında ihale kapsamında yapılan fiyat farkı ödemelerinin yürürlükteki düzenlemelere uygun olduğu ifade edilmekle birlikte, denetim bulgusunun esasını teşkil eden husus; 4734 sayılı Kanun’a göre ihale edilmiş ve fiyat farkı ödeneceği belirtilmiş olan ihalelerde, fiyat farkı hesabında kullanılacak ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayılar ile bu katsayılara karşılık gelen endekslerin ihale dokümanlarında gösterilmemiş olmasıdır.
Dolayısıyla, ilgili mevzuat gereği; fiyat farkı ödenecek hizmet ve yapım işi ihalelerinde, işin mahiyetine ve kullanılan girdilere uygun şekilde belirlenmiş, toplamı bire (1.00) eşit sabit katsayılar ile bunlara karşılık gelen hesaplamaya esas endekslerin ihale dokümanlarında açıkça yer alması gerekmektedir.