|
ÖZET: İhale dokümanında ihzar edilecek malzeme listesi ve fiyatlarının belirtilmemesi, ayrıca iş programında imalat bedellerinden ayrı olarak ihzarat bedeli ile ilgili bilgilerin yer almaması, 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Kamu İdaresi tarafından yürütülen yapım işlerinde, birim fiyat tariflerine dayalı olarak teklif edilen fiyatların belirli oranlarına göre ihzarat bedeli ödemesi yapılmakta; ancak ihale dokümanında bu malzemelere dair detaylar sunulmamaktadır. 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre, ihzarat bedeli ödenecek malzemelerin listesi ve fiyatlarının ihale dokümanında yer alması zorunludur.
İvedik-Polatlı Arası İçmesuyu İsale Hattı İşine ait sözleşmenin ilgili maddeleri, iş programında iş kalemleri, aylık imalat miktarları ve ihzarat bilgilerini içermesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, iş programında ihzaratla ilgili herhangi bir bilgiye rastlanmamıştır. Kamu İdaresi, çelik boru döşeme işlemlerinin ödeme pursantajı olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunsa da, hakediş raporlarında imalat ve ihzarat bedellerinin ayrı ayrı ödendiği görülmektedir. Bu durum, ihzarat bedeli ödemesinin sözleşmede açıkça belirtilmediğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, kamu idarelerinin yürüttüğü yapım işlerinde, ihzarat bedeli ödemeleri için ihale dokümanlarında malzeme listesi ve fiyatlarının yer alması, ayrıca sözleşme sonrası iş programına bu malzemelere dair bilgilerin eklenmesi gerekmektedir. Bu uygulama, ihale süreçlerinin şeffaflığını ve hesap verebilirliğini artıracaktır. |
BULGU: İhale Dokümanında İhzar Edilecek Malzeme Listesine ve Fiyatlarına Yer Verilmemesi ve İş Programında İmalat Bedellerinden Ayrı Olarak İhzarat Bedeli ile İlgili Bilgilerin Gösterilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Kamu İdaresi tarafından yürütülen yapım işlerinde, işe ait birim fiyat tarifleri uyarınca teklif edilen fiyatın belli oranlarına göre ihzarat bedeli ile bundan kaynaklanan fiyat farkının ödendiği ancak işe ait ihale dokümanında ihzar edilecek malzeme listesine ve fiyatlarına yer verilmediği, sözleşme imzalandıktan sonra iş programında ihzarat bedeli ödemesine konu malzemelerle ilgili bilgilerin (malzeme cinsi, miktarı, şantiyeye gelme zaman aralığı) bulunmadığı görülmüştür.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “İhzarat uygulaması” başlıklı 8’inci maddesinde; birim fiyat üzerinden sözleşmeye bağlanan işlerde kullanılan malzemelere ihzarat bedelinin ödenebilmesi için ihzarat bedeli ödenecek malzemelerin listesinin ve fiyatlarının ihale dokümanında gösterilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Bu malzemelere iş programına uygun olarak ihzar edilmesi halinde fiyat farkının hesaplanacağı ifade edilmiştir.
İvedik-Polatlı Arası İçmesuyu İsale hattı İşi’ne ait sözleşmenin 12’nci maddesinde iş programında iş kalemleri, aylık imalat ve iş miktarları, ihzaratı, yıllık ödenek dilimleri ve bunların aylara dağılımının gösterileceği belirtilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 17’nci maddesinde; ihzarat ödenmesi öngörülen işlerde iş programlarının imalat ve ihzarat iş programı olarak düzenleneceği, ihzaratın iş programlarına uygun yapılacağı ve iş programlarında gösterilenden fazla yapılan ihzaratın bedelinin hakedişe konulamayacağı hükmü bulunmaktadır.
Yapılan incelemede, ilgili imalat kalemi birim fiyat tarifleri notları kısmında, iş kalemi birim fiyatının %25’i kadar tutarın malzemenin şantiyeye gelmesiyle ödeneceği ifade edilmiş olup malzeme listesi ile fiyatları ihale dokümanında ayrıca belirtilmemiştir. İş programında ise ihzaratla ilgili hiç bilgiye yer verilmemiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda bahsedilen “İvedik-Polatlı Arası İçmesuyu İsale Hattı İşi”nde Sözleşme, İdari Şartname ve eklerinde ihzarata yönelik herhangi bir madde bulunmadığı, iş kapsamında yapılan çelik boru döşeme işlemlerinin paçal fiyatında ödeme pursantajı gibi değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu ödeme çelik borunun depolama alanına indirilen değil ekteki fotoğrafta da görüleceği üzere sahaya döşemeye hazır olarak getirilen boru sebebiyle olduğu belirtilmiştir.
Her ne kadar idare cevabında çelik boru döşeme işlemlerinin paçal fiyatında ödeme pursantajı gibi kabul edildiği belirtilmekte ise de işe ait hakediş raporlarında yapılan imalat bedelleri ayrı ihzarat bedelleri ayrı ödenmiştir. İdare uygulaması da aslında göstermektedir ki paçal birim tarifinde öngörülen ödeme ihzarat bedeli ödemesidir. Çünkü malzeme iş başına getirildiğinde henüz hendeğe döşenmemesine rağmen bedelinin bir kısmı ödenmektedir.
Bulguda değinilen husus esasında ödemenin ihzarat ödemesi olduğu ancak bunun sözleşmede açıkça yer verilerek yapılmadığı yönündedir.
Sonuç olarak, İdarenin yürüttüğü yapım işlerinde ihzarat bedeli ödenmesi halinde, ihale dokümanında ihzar edilecek malzeme listesine ve fiyatlarına yer verilmesi ayrıca sözleşme imzalandıktan sonra ihzarat bedeli ödemesine konu malzemelerle ilgili bilgilerin iş programına işlenmesi gerekmektedir.