|
ÖZET: İhale dokümanlarında bitkisel atık yağların kontrolüne dair düzenlemelere yer verilmediği tespit edilmiştir. 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, üniversite kiralık alanlarını işleten bazı müstecirlerin bitkisel yağ üreticisi olmalarına rağmen, bu üreticilerin uyması gereken hükümlere ihale dokümanlarında yer verilmemiştir. Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, çevre ve insan sağlığına zarar vermeden bitkisel atık yağların yönetimini sağlamak amacıyla 06.06.2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik, bitkisel atık yağların doğaya karışımını engelleyerek biyodizel ve biyogaz üretimini teşvik etmeyi hedeflemektedir.
Yönetmelik gereğince, bitkisel atık yağların çevreye zarar vermeden depolanması ve taşınması yasaktır. Bu yağların kaynağında ayrı toplanması ve uygun şekilde depolanması esastır. Bitkisel atık yağ üreten kurumların, çevre lisanslı geri kazanım tesisleriyle yıllık sözleşme yapma yükümlülüğü bulunmaktadır. Ayrıca, bitkisel atık yağ üreticileri, bu yağları diğer atıklarla karıştırmadan biriktirmek ve lisanslı taşıyıcılarla işleme tesislerine göndermekle yükümlüdür. Üniversite idaresi, kiralama yoluyla atık yağ üreten müstecirlerin de bu düzenlemelere tabi olduğunu belirtmiştir. Kiracılar, atık yağlarını biriktirip yetkili firmaya teslim etmekle yükümlüdür. Kamu İdaresi, atık yağların toplanması ve teslimine ilişkin düzenlemenin ihale dokümanına eklendiğini ve uygulamanın başlatıldığını ifade etmiştir. Gelecek ihalelerde, bu hususların göz önünde bulundurulması ve kontrol edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: İhale Dokümanlarında Bitkisel Atık Yağların Kontrolüne İlişkin Düzenlemelere Yer Verilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Kiralık alanları işleten müstecirlerin bir kısmının bitkisel yağ üreticisi olduğu halde ihale dokümanlarına bitkisel yağ üreticilerinin uymak zorunda olduğu hükümlere yer verilmediği tespit edilmiştir.
Bitkisel atık yağların oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetiminin sağlanması, yönetiminde gerekli teknik ve idari standartların oluşturulması ve buna yönelik prensip, politika ve programların belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, 06.06.2015 tarih ve 29378 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Düzenlemenin amacının çevreye zararlı bitkisel atık yağların doğaya karışımı engellenerek bitkisel atık yağ üreticilerinden toplanan bitkisel atık yağlardan biyodizel ve biyogaz üretiminin sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
Yönetmelik’in 5’inci maddesi gereğince bitkisel atık yağların ve bu yağların işlenmesi sonucu oluşan atıkların; çevreye zarar verecek şekilde depolanması, taşınması, doğrudan veya dolaylı olarak yüzey suları ile yeraltı suyuna, denize, kanalizasyona, drenaj sistemi ile toprağa verilmesi ve mevcut düzenlemelerle belirlenen sınır değerleri aşarak hava kirliliğine neden olacak şekilde yakılması ve doğrudan veya dolaylı olarak yemeklik yağlara ve ham yağlara karıştırılması yasaktır. Bitkisel atık yağların kaynağında ayrı toplanması ve uygun şekilde depolanması esas olduğundan bitkisel atık yağ üreten kurum, kuruluş veya işletmeler, bu yağların toplanması için çevre lisanslı geri kazanım tesisleriyle veya bitkisel atık yağ ara depolama tesisleri ile yıllık sözleşme yapmakla yükümlüdürler.
Öte yandan Yönetmelik’in 10’uncu maddesi bitkisel atık yağ üreticisinin/sahibinin yükümlülüklerini düzenlemektedir. Buna göre bitkisel atık yağ üreticileri; bitkisel atık yağları diğer atık madde ve çöplerden ayrı olarak biriktirmekle, konutlar hariç olmak üzere faaliyetleri sonucu oluşan bitkisel atık yağların biriktirilmesi için sızdırmaz, iç ve dış yüzeyleri korozyona dayanıklı toplama kaplarını kullanmakla, bitkisel atık yağları lisanslı taşıyıcılarla işleme tesislerine göndermekle, bitkisel atık yağ sevkiyatında ulusal atık taşıma formu kullanmakla yükümlüdürler.
Üniversite idaresinden kantin, lokanta ve kafe kiralamak suretiyle birer atık yağ üreticisi olan müstecirlerin de söz konusu düzenlemelere tabi olup atık yağlarını biriktirip yıllık sözleşme yaptıkları yetkili firmaya teslim etmeleri gerekmektedir. Bu meyanda kiracının, gıda hazırlama ve pişirme bölümünde kullanılmış olan atık yağlar için mutfak çıkışındaki rögar içerisine yağ tutucu cihaz koyarak yetkilendirilmiş firmalarla Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin 5’inci maddesi gereğince Atık Bitkisel Yağ Toplama Sözleşmesi imzalaması, biriktirdiği bitkisel atık yağı yetkili firmaya teslim etmesi ve yapmış olduğu sözleşme ile atık yağ teslim belgesinin bir suretini dosyasına konulmak üzere İdare’ye sunması gerekir.
Kamu İdaresi verdiği cevapta atık yağların toplanmasına ve yetkili firmaya teslimine ilişkin düzenlemenin tip ihale dokümanına dercedildiğini ve mevcut kiralık alanlar için uygulamanın başlatıldığını belirtmiştir.
Bitkisel yağ üreticisi olan kiralık alanlar için, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında bundan sonra çıkılacak yeni ihalelerde, belirtilen hususa uyulmasının zorunlu tutulması ve kontrolünün aksatılmaması gerekir.