|
ÖZET: İhale edilen yapım işlerinde iş artışı ve eksiliş süreçlerinin mevzuata uygun olarak yürütülmediği tespit edilmiştir. 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, ilgili işlerde gerekçe raporu ve metraj cetvelinin hazırlanmadığı, iş artışına dair mukayeseli maliyet hesaplaması yapılmaksızın genel bir onay alındığı gözlemlenmiştir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24. maddesi, iş artışlarının belirli şartlar altında yapılabileceğini belirtirken, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, proje değişiklikleri ve yeni iş kalemlerinin fiyatlarının tespit edilmesi süreçlerini düzenlemektedir.
İş artışlarının gerçekleştirilmesi için öncelikle gerekçeli bir rapor hazırlanması ve yeni iş kalemlerine ait fiyatların belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca, ilave iş miktarlarının metraj cetvellerinde gösterilmesi ve iş eksilişlerinin de aynı şekilde hesaplanması önem taşımaktadır. Yapılan incelemelerde, bu süreçlerin eksik yürütüldüğü ve iş artışlarının doğrudan hakediş bedeline eklenerek ödendiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, ihale edilen yapım işlerinde iş artış ve eksiliş süreçlerinin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesine özen göstereceğini belirtmiştir. Bu bağlamda, iş artış ve eksiliş süreçlerinin mevzuatta belirtilen usullere uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İhale Edilen Yapım İşinde İş Artış ve Eksiliş Sürecinin Mevzuatta Öngörülen Usullere Göre Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından ihale edilen yapım işinde, iş artışı ve iş eksilişlerinde gerekçe raporu ve metraj cetvelinin hazırlanmadığı, mukayeseli maliyetin hesaplanarak ihale yetkilisinin iş artışına ilişkin onayının alınması yerine genel bir onayın alındığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme Kapsamında Yaptırılabilecek İlave İşler, İş Eksilişi ve İşin Tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde; yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin sözleşmeye esas proje içinde kalması, idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10’una kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Proje Uygulanması” başlıklı 12’nci maddesinde; sözleşme konusu işlerle ilgili proje vb teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, idarenin işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak proje değişikliği yapmaya yetkili olduğu belirtilmiştir.
Yine aynı Şartname’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde; işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin bu şartnamede belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edileceği ve idarece onaylanacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Kamu İhale Mevzuatına Göre Yapılan Alımlarda Aranacak Diğer Belgeler” başlıklı 50’nci maddesinin (ç) bendinde, sözleşmede öngörülmeyen iş artışının zorunlu hale gelmesi ve bu artışın yüklenicisine yaptırılması halinde, buna ilişkin onay belgesi ve ek kesin teminata ilişkin belgenin hakediş dosyasına eklenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıdaki maddelerden anlaşılacağı üzere proje değişikliği ve iş artışı yapabilmenin şartları ve süreçleri belirlenmiştir. İş artışlarında idarelerce yapılacak öncelikli işlem, Kanun’un 24’üncü maddesi yer alan hükümler çerçevesinde, iş artışı yapılacak kalemleri gerekçeli bir rapora dayanarak belirlemektir. Daha sonra ise sözleşme kapsamında yaptırılacak yeni iş kalemlerine ait fiyatların belirlenmesi gerekir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi gereğince hem birim fiyat sözleşmeli hem de anahtar teslimi götürü bedel sözleşmeli işlerde iş artış bedeli, ilave işlerin birim fiyatı ile metrajlarının çarpımı sonucu belirlenmektedir. Bu nedenle ilave iş miktarlarının hesaplanıp metraj cetvellerinde gösterilmesi gerekmektedir. Benzer şekilde iş eksilişleri miktarlarının da hesaplanarak metraj cetvelinde gösterilmesi gerekmektedir. Son olarak mukayeseli maliyetin hesaplanarak ihale yetkilisinin iş artışına ilişkin onayının alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, yapım işlerindeki iş artış ve eksilişlerine ait gerekçe raporu ile metraj cetvelinin hazırlanmadığı ve iş artış ve eksilişine ilişkin ihale yetkilisinden genel bir onay alındığı, iş artışı ve eksilişlerine ait mukayeseli keşfin doğrudan hakediş bedeline eklenerek ödendiği görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, ihale edilen yapım işlerinde iş artış ve eksiliş süreçlerinin mevzuatta öngörülen usullere göre yapılmasına dikkat edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, iş artış ve eksiliş sürecinin mevzuatta öngörülen usullere göre yapılmasının sağlanması gerekmektedir.