|
ÖZET: İhale edilen yapım işlerine yönelik yapılan tüm riskler (all risk) sigortasında, bazı risk kalemleri için muafiyet oranlarının mevzuatta belirtilen %2 oranından yüksek belirlendiği tespit edilmiştir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9. maddesi, işyerlerindeki araç, malzeme ve tesislerin yanı sıra doğal afetler ve hırsızlık gibi risklere karşı all risk sigortası yaptırılmasını zorunlu kılmaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi de, sigorta poliçelerinde muafiyet oranının %2’yi aşmaması gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, yükleniciler tarafından düzenlenen sigorta poliçelerinde doğal afetler, yangın ve hırsızlık gibi riskler için muafiyet oranının %10 olarak belirlendiği görülmüştür. Bu durum, yüklenicinin iradesi dışında meydana gelen doğal afetlerin işin tamamlanmasını engellememesi açısından önem taşımaktadır. Ancak, muafiyet oranlarının %2’den fazla olması, yüklenicinin karşılaşabileceği riskleri artırmakta ve nihai sorumluluğunu etkilememektedir. Kamu İdaresi, mevzuat düzenlemeleri ve denetim yetkilerinin Hazine ve Maliye Bakanlığı’na ait olduğunu belirtmiş, ancak yükleniciler tarafından yapılan sigorta sözleşmelerinin uygunluk denetiminin yapı denetim ekipleri tarafından gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, tüm riskler için muafiyet oranlarının %2’yi aşmaması gerektiği sonucuna varılmıştır. |
BULGU: İhale Edilen Yapım İşleri İçin Yaptırılan Bütün Riskler (All Risk) Sigortasında Risk Kalemlerinin Muafiyet Oranlarının Yüksek Belirlenmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları
Kurum tarafından yürütülen yapım işleri için yüklenici tarafından yaptırılan bütün riskler (all risk) sigorta poliçesinde bazı risk kalemlerine mevzuatta belirtilen orandan daha fazla nispette muafiyet uygulandığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İş ve İşyerinin Sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı all risk sigorta yaptırma zorunluluğu hüküm altına alınmıştır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve İşyerlerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; kıymetlerin sigortalanmasında tüm riskler için azami %2 oranını geçmemek üzere muafiyet oranına yer verilebileceği belirtilmiştir.
Mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde ortaya çıkabilecek risklere karşı koruma sağlanması ve işin planlanan sürede bitirilebilmesi amacıyla, yapım işlerinde yüklenici tarafından ihale dokümanında belirtilen şekilde “All Risk” türü sigorta yaptırma zorunluluğu getirilmiştir. Oluşabilecek deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör gibi risklere karşı uygulanabilecek azami muafiyet oranı %2’dir.
Yapılan incelemede yapım işleri için yükleniciler tarafından yaptırılan bütün riskler (all risk) sigorta poliçelerinde doğal afetler, yangın, hırsızlık, bakım hasarları, üçüncü şahıs mali mesuliyet maddi zarar gibi risklere karşı muafiyet oranının %10 olarak belirlendiği tespit edilmiştir.
Sigorta uygulaması esas itibarıyla yükleniciyi korumak amacıyla getirilmişse de yüklenicinin iradesi dışında ortaya çıkan doğal afetlerin yükleniciyi zor durumda bırakmaması, işi yarım bırakmaması açısından idareyi de koruma amacı gütmektedir.
Kamu İdaresi cevabında; bulguda belirtilen konuya ilişkin mevzuat düzenlemesi ve gerekli denetim yetkilerinin Hazine ve Maliye Bakanlığı Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunda olduğu Sosyal Güvenlik Kurumunun bu konuda denetim yetkisi bulunmadığı ifade edilmişse de, yükleniciler tarafından mevzuatta belirtilen kriterlere uygun olmayan sigorta sözleşmelerinin, yapı denetim ekibi tarafından kabul edilmemesi gerekmektedir.
Sigorta poliçesinde tüm riskler için muafiyet oranlarının %2’den fazla olması yüklenicinin nihai sorumluluğunu ortadan kaldırmamakla birlikte, karşılaşabileceği riski artırmaktadır. Yapım işleri için yaptırılan bütün riskler (all risk) sigortalarında oluşabilecek risklere karşı %2’den fazla muafiyet uygulanmamalıdır.