|
ÖZET: İhale edilmeksizin kullandırılan taşınmazlarla ilgili yapılan denetimlerde, 2024 yılı Sayıştay raporları çerçevesinde, İl Belediyesi tarafından kiraya verilen bazı taşınmazların, ihale süreçleri tamamlanmadan aynı kişilere kullandırıldığı belirlenmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, belediyelerin taşınmaz kiralama işlemlerinin bu kanuna uygun olarak gerçekleştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Kanunun kiralama süreleriyle ilgili maddeleri, taşınmazların kira süresinin on yılı aşmaması gerektiğini ve işgal durumunda ecrimisil talep edilebileceğini düzenlemektedir.
Yapılan incelemelerde, kiralama sürelerinin sona ermesine rağmen tahliye işlemlerinin gerçekleştirilmediği ve bazı taşınmazların, encümen veya meclis kararlarıyla belirli artışlarla aynı kişilere kullandırılmaya devam edildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, bazı taşınmazların ihale edilmeden üçüncü kişilere işgaliye bedeli karşılığında verildiği görülmüştür. Kamu İdaresi, kira süresi dolan taşınmazların yeniden kiraya verilmesi için gerekli çalışmaların sürdüğünü belirtmiştir. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin, 2886 sayılı Kanun çerçevesinde ecrimisil ve tahliye hükümlerini uygulayarak taşınmazları yeniden ihale etmesi gerekmektedir. Bu durum, yasal düzenlemelere uyum sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İhale Edilmeksizin Kullandırılan Taşınmazların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından kiraya verilen taşınmazlardan bir kısmının ihale edilmeden, bir kısmının ise kira sözleşmelerinde belirtilen süreler ve mevzuatta yer verilen azami süre dolmasına rağmen yeniden ihale edilmeksizin aynı kişilere kullandırıldığı tespit edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, belediyelerin satım, kira ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi gibi işlerinin bu Kanun’a göre yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Mezkûr Kanun’un “Kiralarda sözleşme süresi” başlıklı 64’üncü maddesinde; kiraya verilecek taşınmaz malların kira süresinin on yıldan çok olamayacağı, “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde; devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun’un 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı, işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek idareye teslim edileceği hükümleri yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Uygulama alanı” başlıklı 339’uncu maddesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun konut ve çatılı işyeri kiralamalarında Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümlerine tabi olacakları, konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesini düzenleyen 347’nci maddesinde ise kiraya verenin, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremeyeceği, ancak on yıllık uzama süresi sonunda bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla sözleşmeye son verebileceği hüküm altına alınmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun İşgal Harcının konusunu düzenleyen 52’nci maddesinde; Belediye sınırları içinde bulunan ve maddede belirtilen yerlerden herhangi birinin satış yapmak veya sair maksatlarla ve yetkili mercilerden usulüne uygun izin alınarak geçici olarak işgal edilmesinin işgal harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
Kamu İdaresi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında yapılan protokollerde tahsise konu alanların veya taşınmazların Kamu İdaresi tarafından kiralanmasında veya işlettirilmesinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda kiraya verilen taşınmazlar hakkında 2886 sayılı Kanun’a göre kiralama işlemlerinin yürütülmesi gerektiği, taşınmaz malların kira süresinin on yıldan çok olamayacağı, işgal harcının 2464 sayılı Kanun’da belirtilen geçici mahiyetteki yerlerden alındığı; ecrimisilin ise belediyenin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerin fuzuli şagil tarafından işgal edilmesi sonucu alınan bir bedel olduğu dolayısıyla mevzuatta öngörülen azami sürenin bitim tarihinden itibaren işgalin devam etmesi halinde 2886 sayılı Kanun’da yer verilen “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci madde hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından kiraya verilen taşınmazlardan bir kısmının kira sözleşmelerinde belirtilen süreler ve mevzuatta yer verilen azami süre dolmasına rağmen tahliye işlemlerinin tamamlanmadığı, söz konusu muhtelif taşınmazların 2886 sayılı Kanun gereğince yeniden ihalesinin yapılmaksızın bir kısmının encümen kararı ile kira bedelinde belirli bir artış yapılarak bir kısmının meclis veya encümen kararıyla yer kullanım veya işgaliye bedeli adı altında belirlenen tutarlar ile aynı kişilere kullandırılmaya devam edildiği, bir kısmının ise ihale edilmeksizin işgaliye bedeli adı altında belirlenen tutar üzerinden üçüncü kişilere kullandırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, kira süresi biten taşınmazların 2886 sayılı Kanun uyarınca yeniden kiraya verilmesi ile ilgili çalışmaların devam ettiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, kira süresi biten taşınmazların 2886 sayılı Kanun uyarınca ecrimisil ve tahliyeye ilişkin hükümler uygulanarak yeniden ihale yapılmak suretiyle kiraya verilmesi gerekmektedir.