|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İşyurtları Kurumu tarafından gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarının, açık ihale usulü yerine doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölünerek yapıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkelere uymakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda, belirli bir tutarın altında kalan alımların doğrudan temin usulüyle yapılabileceği ifade edilse de, bu yöntemle yapılan alımların, ihale mevzuatına aykırı olarak kısımlara bölünmesi sorun teşkil etmektedir.
Ayrıca, 11.07.2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ, doğrudan temin usulüyle yapılacak alımlarda parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünemeyeceğini vurgulamaktadır. İlgili raporlar, süreklilik arz eden ve önceden öngörülebilen ihtiyaçların, doğrudan temin sınırını aşan maliyetlerle ihale yoluyla temin edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine uygun bir bütçe planlaması yapılmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, idarelerin, doğrudan temin usulünü kullanırken, Kanun’un belirlediği sınırlar içinde kalmaları ve alımları kısımlara bölmekten kaçınmaları gerekmektedir. Bu yaklaşım, rekabetin sağlanması, kaynakların verimli kullanılması ve kamu denetiminin etkinliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İhale ile Yapılması Gereken Alımların Parçalara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum tarafından yıl içerisinde süreklilik arz eden ve/veya önceden öngörülebilen Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumu 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik 24
Denetim Raporu
nitelikteki mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünerek açık ihale usulü yerine doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, idarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği; bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu, hüküm altına alınmıştır.
Bununla birlikte, 4734 sayılı Kanun’un doğrudan temini düzenleyen 22/d maddesi uyarınca, 2024 yılı için büyükşehir belediye sınırları dahilindeki idarelerde 622.756,00-TL; diğer idarelerde ise 207.453,00-TL’yi aşmayan harcamalar, ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilebilecektir.
Kanun’un doğrudan temin usulüne ilişkin gerekçesinde, ihale mevzuatındaki ilan yapma, yeterlilik şartlarının aranması, çok küçük çaptaki alımlar da dahi sözleşme imzalanması ve Kamu İhale Kurumu payı yatırılması gibi zorunlulukların uygulamada istenilen kolaylığı sağlamadığı, dolayısıyla belirli bir tutara kadar olan alımların bu madde kapsamında temin edilebileceği belirtilmiştir.
11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01.02.2024 tarihinde yürürlüğe giren Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’de de, 4734 sayılı Kanun’un 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği ve piyasada yapılan fiyat araştırması sonucunda bu limitlerin aşılacağının tespit edilmesi halinde, ihtiyacın Kanun’un ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Buna göre, doğrudan temin usulü, Kanun’un temel ilkelerine aykırı olmamak ve uygulamada verimlilik sağlamak şartıyla kullanılması gereken bir alım yöntemi olup 4734 sayılı Kanun ile öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilmesi, mevzuata aykırılık oluşturmaktadır.
Yapılan incelemeler neticesinde, yıl içerisinde süreklilik arz eden, önceden Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumu 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik 25
Denetim Raporu
öngörülebilen, önceki yıllarda mutat olarak gerçekleştirilen ve yaklaşık maliyeti hesaplandığında doğrudan temin parasal limitlerini aşan mal ve hizmet alımlarının Kanun’un ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilmesi gerekirken kısımlara bölünmek suretiyle doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
İdarece bulgu konusuna iştirak edilmekte olup ilgili hususların tüm işyurdu müdürlüklerine ve kurum bütçesinden ödenek gönderilen tüm harcama birimlerine bildirildiği belirtilmiştir.
Bu itibarla, süreklilik arz eden ve/veya önceden öngörülebilen nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinden, yaklaşık maliyeti doğrudan temin sınırını aşan ihtiyaçların analiz edilip bütçe planlaması yapılmak suretiyle ihale ile temin edilmesi; Kanun’un temel ilkeleri olan rekabet, eşit muamele, güvenirlik, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasının sağlanması amaçlarına uygun olarak, alımların parasal limitlerin altında kalmak suretiyle parçalara bölünmemesi gerekmektedir.