İhale ile Yapılması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Usulüyle Yapılması ve Sabit Yatırım Giderlerinin Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına Kaydedilmemesi (Sayıştay)

BULGU: İhale ile Yapılması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Usulüyle Yapılması ve Sabit Yatırım Giderlerinin Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına Kaydedilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

a) İhaleyle yapılması gereken yapım işlerinin kısımlara bölünerek doğrudan temin usulüyle yapıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” kenar başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.” kuralına yer verilmiş; dördüncü fıkrasında ise ihalelerde açık ihale usulü ile belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulleri olduğu belirtilmiştir.

Öte yandan, Kamu İhale Kurumunun 24.01.2024 tarihli ve 32439 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2024/1 nolu Kamu İhale Tebliği’nin 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin usulüyle karşılanacak ihtiyaçların sınırı, büyükşehir belediye sınırları içinde olan idareler için 622.756,00TL, diğer idareler için 207.453,00 TL olarak belirlenmiştir.

Bu düzenlemelere karşın İdare;

1. Küçük Sanayi Sitesinde 4 adet dükkan yapımı işini, projeye dayalı olarak yapım işi ihalesine çıkarıp yaptırmak yerine, aşağıda belirtildiği üzere kısımlara bölerek doğrudan temin usulüyle kısım kısım yaptırmış ve doğrudan teminlerde bazen piyasadan fiyat araştırması yapıp teklif alınırken bazısında teklif dahi alınmamıştır.

Sıra Ödeme Emrinin

Toplam harcama 1.676.500,00

İdarenin Küçük Sanayi Sitesinde 4 adet dükkan yapımı için inşaatın kaba inşaat kısmına (tuğla/briket duvar yapımı hariç) 2024 yılında 1.676.500 TL ödeme yaptığı ve bina inşaatlarında kaba inşaat kısmının inşaat maliyetinin yaklaşık %40’ına karşılık geldiği göz önüne alındığında, inşaatın toplam maliyeti 5.000.000,00 TL’ye yaklaşacak demektir.

İnşaatın toplam maliyeti bir yana 2024 yılında kaba inşaat kısmı için ödenen 1.676.500,00 TL dahi 4 adet dükkan yapımı işinin 4734 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi uyarınca açık ihale usulü veya 20’nci maddesine göre belli istekliler arasında ihale usulüyle yaptırılmasını zorunlu kılmaktadır.

2. Kilit parke taşı ile yol ve kaldırım yapılması işini, yapım işi ihalesine çıkarıp yaptırmak yerine, aşağıda belirtildiği üzere kısımlara bölerek malzeme alımı ve işçilik ücreti şeklinde doğrudan temin usulüyle kısım kısım alıp, kısım kısım yaptırmış ve doğrudan teminlerde bazen piyasada fiyat araştırması yapılıp teklif alınırken bazısında teklif dahi alınmamıştır.

Sıra Ödeme Emrinin

Doğrudan Temin ile (2.255.109,89)

İdarenin, kilit parke taşı ile yol ve kaldırım yapılması işine 2024 yılında toplam 3.853.509,89 TL ödediği göz önüne alındığında, 28 ayrı doğrudan temin ile aldığı 2.255.109,89 TL malzeme ve işçilik tutarına ilişkin kilit taşı ile yol ve kaldırım yapılması işinin, 4734 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi uyarınca açık ihale usulü veya 20’nci maddesine göre belli istekliler arasında ihale usulüyle yaptırılmasını zorunlu kılmaktadır.

b) 4 adet dükkan yapılması ile yol ve kaldırım yapılması yatırımlarına ilişkin yapılan harcamaların, 258-Yapılmakta olan yatırımlar hesabına kaydedilmemesi

İdarenin (a)’da belirtilen Küçük Sanayi Sitesinde 4 adet dükkan yapımı ile kilit taşı ile yol ve kaldırım yapılması inşaatlarına ilişkin yaptığı harcamaları, doğrudan 630-Giderler hesabında muhasebeleştirdiği ve 258-Yapılmakta olan yatırımlar hesabına kaydetmediği görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 204’üncü maddesinde, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde ise işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar 258- Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izleneceği belirtilirken; 205’inci maddesinde, gerek yılı içinde gerek yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarların 258-Yapılmakta olan yatırımlar hesabına borç kaydedileceğine yer verilmiştir. Yine Yönetmeliğin 191’inci maddesinde bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip, yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen yeraltı ve yer üstü düzenlerine ilişkin tutarların yatırım tamamlanıp geçici kabulün yapılması ile birlikte 251-Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabına borç, 258-Yapılmakta olan yatırımlar hesabına alacak kaydedileceği; 193’üncü maddesinde ise bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen bina yapımına ilişkin tutarların binanın tamamlanıp geçici kabulünün yapılması ile birlikte, 252-Binalar hesabına borç, 258-Yapılmakta olan yatırımlar hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.

İdarenin cevabında, özetle; bundan sonraki süreçlerde alt yapı ve üst yapı çalışmaları için alınacak ana sarf malzemelerin (çakıl, kum, parke vb.) toplu halde açık ihale yöntemiyle alımına ve muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun yapılmasına dikkat edileceği ifade edilmektedir.

Bu düzenlemelere göre, İdarenin 4 adet dükkan yapımı ile kilit parke taşıyla yol ve kaldırım yapılması için sarf ettiği türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, 258- Yapılmakta olan yatırımlar hesabına borç kaydedilmesi; 4 adet dükkanın yapımının fiilen tamamlandığına ilişkin belgenin düzenlendiği tarihte 252-Binalar hesabına borç, 258- Yapılmakta olan yatırımlar hesabına alacak; kilit parke taşı ile yol ve kaldırım yapılması işinin fiilen tamamlandığına ilişkin belgenin düzenlendiği tarihte ise 251-Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabına borç, 258-Yapılmakta olan yatırımlar hesabına alacak kaydedilerek, duran varlıklar hesap grubunda aktifleştirilmeleri gerektiği değerlendirilmektedir.