İhale iptal kararının sınır değere yakın teklif bedelleri nedeniyle hukuka uygunluğu nasıl değerlendirilir (KİK)

Balıkesir İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 09.10.2015 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2015/114151 ihale kayıt numaralı “Genel Sekreterliğimize Bağlı Sağlık Tesislerinin İhtiyacı Olan 01/01/2016-31/12/2018 Tarihleri Arası (36 Ay) Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Bulaşık Yıkama Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Berdem Gıda Yemek Temizlik İnşaat Nakliye Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi 27.11.2015 tarih ve 92793 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.11.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 16.12.2015 tarihli ve 2015/UH.II-3403 sayılı karar ile; “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Davacı Berdem Gıda Yemek Temizlik İnşaat Nakliye Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından anılan Kurul kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılan davada Ankara 5. İdare Mahkemesince verilen 27.04.2016 tarihli ve E:2016/394, K:2016/1423 sayılı kararında, “…Dava dosyasının incelenmesinden, Balıkesir İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 09.10.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen dava konusu ihalenin kısmi teklife açık olduğu ve ihalede toplam 20 kısım olduğu, ihalenin dava konusu olan 1, 2 ve 10. kısımlarının davacı şirket üzerinde bırakıldığı, buna ilişkin ihale komisyonu kararının 03.11.2015 tarihinde onaylandığı ve kesinleşen ihale kararının 03.11.2015 tarihinde EKAP üzerinden anılan istekliye tebliğ edildiği, daha sonra ihale dokümanı satın almamış olan Gürcan Aydın tarafından 12.11.2015 tarihli dilekçe ile ihaleyi yapan idareye şikayette bulunulduğu, söz konusu dilekçenin ihalenin 1, 2 ve 10. kısımları üzerinde bırakılan isteklinin anılan kısımlara ilişkin tekliflerinin sınır değerin hemen üstünde olması ve isteklilerce ilgili kısımlara ilişkin olarak sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının hiçbirinin ihale komisyonunca uygun görülmemesi hususlarına ilişkin olduğu, 16.11.2015 tarihinde aynı kişi tarafından 12.11.2015 tarihli dilekçesinin geri çekilmesi talebini içeren bir başvurunun daha yapıldığı, bunun üzerine ihalenin 1, 2 ve 10. kısımlarının şikayet başvurusunda belirtilen hususlar gerekçe gösterilerek iptaline karar verildiği ve söz konusu kararın ihale yetkilisi tarafından 20.11.2015 tarihinde onaylandığı, ihalenin 1, 2 ve 10. Kısımlarının iptaline ilişkin kararın 23.11.2015 tarihinde EKAP üzerinden gönderilmesi üzerine davacı şirketin 27.11.2015 tarihinde davalı idare kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, başvurunun dava konusu Kurul kararıyla “…ihale yetkilisi tarafından verilen iptal kararına dayanak teşkil eden söz konusu dilekçede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedellerinin ihalenin birinci ve ikinci kısımda sınır değerin çok az üzerinde, onuncu kısmında ise sınır değere eşit olduğunun kendisinin (Gürcan Aydın’ın) dikkatini çektiğini belirttiği, ayrıca 16.11.2015 tarihinde aynı kişi tarafından dilekçesinin geri çekilmesi talebini içeren bir başvurunun daha yapıldığı, bunun üzerine ihalenin 20.11.2015 tarihinde iptal edildiği görülmüş olup, incelemeye konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmaması nedeniyle sınır değerin yaklaşık maliyetin 1,30’a bölünerek rahatlıkla hesaplanabilmesi ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedellerinin ihalenin birinci ve ikinci kısmında sınır değerin çok az üzerinde, onuncu kısmında ise sınır değere eşit olması hususları bir arada değerlendirildiğinde, 4734 sayılı Kamu ihale Kanunu’nun 5’inci maddesindeki temel ilkelerden gizlilik ve güvenirlik ilkelerinin incelemeye konu ihalede sağlanamadığı anlaşıldığından ihalenin iptal edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı…” gerekçesiyle reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; idarelere ihalenin iptal edilmesi hususunda takdir yetkisi verildiği anlaşılmakla birlikte, bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız bir yetki niteliğinde olmadığından, takdir yetkisinin anayasal ilkeler çerçevesinde, eşitlik ilkesine uygun şekilde, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılması, tesis edilen iptal işleminin gerekçelerinin açıkça ortaya konulması ve somut olaya ilişkin öğelerin hesaba katılarak objektif ve net tespitlerde bulunulması gerekmektedir.

Buna göre; ihale yetkilisi tarafından verilen iptal kararına dayanak teşkil eden şikâyet dilekçesinde belirtilmek istenen ihale üzerinde bırakılan isteklinin yaklaşık maliyeti ve sınır değeri daha önceden bildiği hususunun somut bir bilgi ve belgeye dayanmadığı, şikâyet dilekçesinde bu hususları destekleyecek açık bir delile yer verilmediği, ihaleyi yapan idare tarafından da tespit edilen bir fiilin bulunmadığı görülmekte olup, idarenin ihalenin iptali hususunda takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin sınırsız olarak kullanılamayacağı, bu yetkinin kullanılması esnasında 4734 sayılı Kanunun 5. maddesinde yer verilen ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin göz ardı edilemeyeceği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ilgili kısımlara ilişkin olarak sunduğu teklif bedellerinin sınır değere yakın veya eşit olduğu, ilgili kısımlarda ihale üzerinde bırakılan istekli haricinde başkaca geçerli teklifler bulunduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, ihalenin 1, 2 ve 10. kısımlarının iptal edilmesinin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda; dava konusu ihalenin davacı şirket üzerinde kalan 1, 2 ve 10. kısımlarının iptal edilmesi üzerine yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu kurul kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır…”gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında; mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulunun 16.12.2015 tarihli ve 2015/UH.II-3403 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, idarenin ihalenin 1, 2 ve 10’uncu kısımlarının iptali kararının iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.