|
ÖZET: İhale Kanunu istisnası kapsamına girmeyen bazı mal alımlarının, bu istisnalar çerçevesinde ihalesiz gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesinin (a) bendinde, tarım ve hayvancılıkla ilgili ürünlerin doğrudan üreticilerden veya ortaklardan alınmasının istisna kapsamında olduğu belirtilmektedir. Ancak, bu alımların yapılabilmesi için, alımı gerçekleştiren kuruluşun bu ürünleri işlemek veya satmak amacıyla kurulmuş olması ya da bu işlemleri yapma yetkisine sahip olması gerekmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, gıda yardım kolisi, yabancı ot ilacı, gübre ve ağaç ile çalı alımlarının gerçekleştirildiği görülmüştür. Ancak, üreticilerin ürünleri işlendikten sonra, bu ürünler doğrudan tarımsal ürün olarak kabul edilemez. Örneğin, marketlerden alınan gıda kolisi içerisindeki işlenmiş ürünler, tarımsal ürün statüsünden çıkmakta ve dolayısıyla doğrudan üreticiden alınmış sayılmamaktadır. Ayrıca, park ve bahçelerde kullanılmak üzere yapılan ağaç ve çalı alımları da ilgili istisna kapsamına girmemektedir. Tarım Kredi Kooperatiflerinden yapılan alımların mevzuata uygun olduğu ifade edilse de, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi ve kooperatiflerin, ihalesiz alım için gerekli şartları taşımadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, söz konusu mal alımlarının, rekabeti sağlamak amacıyla 4734 sayılı Kanun’a uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: İhale Kanunu İstisnası Kapsamında Değerlendirilemeyecek Mal Alımlarının İstisnalara İlişkin Hükümler Çerçevesinde Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İhale Kanunu istisnası kapsamında olmayan bazı mal alımlarının istisna kapsamında değerlendirilerek ihalesiz olarak gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (a) bendinde; kanun kapsamına giren kuruluşlarca, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere doğrudan üreticilerden veya ortaklarından yapılan tarım ve hayvancılıkla ilgili ürün alımlarının istisna kapsamında olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükmü uyarınca, tarım ve hayvancılıkla ilgili ürünlerin doğrudan üreticilerden veya ortaklıklarından ihalesiz olarak satın alınabilmesi için, alımı yapacak kuruluşun, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği söz konusu ürünleri işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere kurulmuş olması veya bu ürünleri işleme, değerlendirme, iyileştirme veya satma işlemlerini yapmakla yasal olarak görevlendirilmiş olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, ihtiyaç sahiplerine dağıtılmak üzere gıda yardım kolisi alımı, yabancı ot ilacı ve gübre alımı ile ağaç ve çalı alımlarının yapıldığı tespit edilmiştir.
Üreticilerin ürettiği ürünlerin, işlenip başka bir hale dönüştürüldükten sonraki hali işlenmiş ürün olduğundan, artık doğrudan üreticinin ürünü olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle, perakende satış yapan marketlerden alınan gıda kolisi içerisindeki toz şeker, tuz, hazır çorba, domates salçası vb. ürünlerin tarımsal ürün olmaktan çıkıp endüstriyel ürün haline geldiği için, bu işlenmiş haldeki paketlenmiş ürünlerin satıcısı da doğrudan ürün üreticisi kapsamından çıkmaktadır.
Yine yabancı ot ve gübre alımı ile ağaç ve çalı alımının belediyenin kuruluş amacı veya mevzuatı gereği işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere değil park ve bahçelerde kullanılmak üzere nihai tüketici olarak alındığından ilgili istisna kapsamına girmediği anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresince, Tarım Kredi Kooperatiflerinden yapılan alımların mevzuata uygun olduğu belirtilmişse de; ne alıcı olarak Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi ne de alım yapılan Tarım Kredi Kooperatifleri istisna kapsamında ihalesiz olarak alım yapılabilmesine ilişkin mevzuatta öngörülen şartları taşımaktadır.
İhaleden istisna edilmemiş söz konusu mal alımlarının, rekabeti sağlayacak şekilde 4734 sayılı Kanun’da yer alan alım usullerine uygun şekilde yapılması gerekmektedir.