|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Kamu İhale Kanunu’na tabi mal ve hizmet alımlarının, avans veya kredi açarak ön ödeme şeklinde gerçekleştirildiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2. maddesi, bu tür alımların ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılması gerektiğini belirtirken, 5018 sayılı Kanun’un 35. maddesi, yalnızca zorunlu ve ivedi giderler için avans verilmesine izin vermektedir. Ancak yapılan incelemelerde, üniversite tarafından planlanan etkinlikler ve diğer giderlerin, bu mevzuat hükümlerine aykırı olarak avans veya kredi ile finanse edildiği tespit edilmiştir.
Özellikle mezuniyet törenleri, yemin törenleri ve özel yetenek sınavları gibi etkinlikler için yapılan harcamaların, mevzuata uygun bir şekilde değil, avans veya kredi ile gerçekleştirildiği görülmüştür. İlgili raporda, bu tür harcamaların sürekli bir uygulama haline geldiği vurgulanmaktadır. Örnekler arasında, çeşitli etkinlikler için yapılan malzeme alımları ve hizmet alımları yer almakta olup, bu harcamaların çoğu, ihale mevzuatına göre yapılması gereken giderler arasında sayılmaktadır. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun bir şekilde kullanılması amacıyla, yalnızca zorunlu ve ivedi durumlar dışında avans veya kredi ile ön ödeme yapılmaması gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, tüm mal ve hizmet alımlarının Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği önemle vurgulanmaktadır. |
BULGU: İhale Mevzuatına Tabi Mal ve Hizmet Alımlarının Avans Vermek veya Kredi Açmak Suretiyle Ön Ödeme Şeklinde Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kamu İhale Kanunu’na göre yapılması gereken çeşitli mal ve hizmet alımlarının avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme şeklinde yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; Kanun’da belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükmüne yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun’un “Ön ödeme” başlıklı 35’inci maddesinde; harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, 4734 sayılı Kanun’un kapsamı içerisinde yer alan Üniversitenin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanacak mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılması gerekmekte olup sadece ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler ön ödeme şeklinde yapılabilir.
Yapılan incelemelerde Üniversite tarafından gerçekleştirilen tarihleri önceden belirli olan çeşitli etkinlikler, mezuniyet törenleri, yemin törenleri ve özel yetenek sınavları için yapılan giderlerin mevzuata aykırı olarak avans vermek veya kredi açmak suretiyle gerçekleştirildiği ve bu uygulamanın bu tür giderler için bir usul haline getirildiği görülmüştür.Avans vermek veya kredi açmak suretiyle gerçekleştirilen çeşitli giderlere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 12: Avans veya Kredi ile Yapılan Harcamalar
| İşin Adı | Avans veya Kredi Tutarı | İşin Tutarı |
| Yerel basın mensupları ile gerçekleşecek toplantı için beslenme avansı | 3.000,00 | 2.000,00 |
| Filyos Çalıştayı beslenme ve öngörülmeyen giderler | 6.000,00 | 5.015,00 |
| Uluslararası öğrencilerin etkinlikleri için avans | 8.000,00 | 0,00 |
| Afiş ve malzeme alımı | 7.000,00 | 1.770,00 |
| Tıp Fakültesi yemin töreni malzeme alımı | 10.900,00 | 4.466,50 |
| Yemin töreni ve provalar için malzeme alımı | 10.900,00 | 1.490,60 |
| Zonguldak tanıtım günleri için malzeme alımı | 10.900,00 | 2.531,00 |
| Tıp Fakültesi yemin töreni hizmet alımı | 10.900,00 | 4.848,00 |
| Yemin töreni ve provalar için hizmet alımı | 10.900,00 | 10.510,00 |
| Mezuniyet törenleri hizmet alımı | 10.900,00 | 1.000,00 |
| Yeni eğitim öğretim yılı hizmet alımı | 10.900,00 | 5.684,00 |
| Mezuniyet törenleri malzeme alımı | 40.000,00 | 11.073,30 |
| Besyo yetenek sınavı malzeme alımı | 20.000,00 | 11.387,76 |
| Mezuniyet törenleri hizmet alımı | 90.000,00 | 57.466,00 |
| Mezuniyet törenleri hizmet alımı | 15.000,00 | 14.982,50 |
Tabloda yer verilen harcamalardan da görüleceği üzere ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu haller arasında olmayan ve her şekilde ihale mevzuatına göre gerçekleştirilmesi gereken mal ve hizmet alımlarının mevzuata aykırı olarak avans vermek veya kredi açmak suretiyle yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından bundan sonra 5018 sayılı Kanun’un 35’inci maddesi kapsamında çok zorunlu ve ivedi haller haricinde avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme şeklinde alım yapılması yoluna gidilmeyeceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılması için ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler dışında kalan harcamaların ihale mevzuatına göre yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.