|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, bir belediye şirketinin mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak gerçekleştirilmediğini ortaya koymuştur. Kamu İhale Kanunu’nun 2. maddesinin (d) bendi, belediyelerin sermayesinin çoğunluğuna sahip olduğu şirketlerin mal ve hizmet alımlarının kanuna tabi olduğunu belirtmektedir. İstisna belgesi kapsamında, belirli parasal limitler dahilindeki alımların ihalesiz yapılabileceği ifade edilmiştir. Ancak, bu durumun dışında kalan alımların, ihale usulleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, şirketin Kamu İhale Tebliği’nde belirtilen parasal limitlerin altında kalan alımlarda doğrudan temin yöntemi kullanılmadığı, sadece fatura ile ödeme yapıldığı ve doğrudan temin başvurularında eksik belgelerin bulunduğu tespit edilmiştir. Kamu idaresi, personel yetersizliği nedeniyle ihale mevzuatına uyulamadığını, ancak ilerleyen dönemlerde mevzuata uygun işlemlerin yapılacağını belirtmiştir. Bununla birlikte, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında da eksikliklerin devam ettiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak gerçekleştirilmesi, ihale yönetmeliklerine ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine riayet edilmesi önem arz etmektedir. Ayrıca, her alım için standart formların kullanılması ve gerekli belgelerin eksiksiz hazırlanması gerekmektedir. |
BULGU: İhale Mevzuatına Uyulmaksızın Mal ve Hizmet Alımı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından yapılan bazı mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na uyulmadan gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinin (d) bendinde, belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde Kanun’a tabi oldukları hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (g) bendi uyarınca belediye şirketlerinin Kamu İhale Kurumundan alınan ana faaliyetlere yönelik istisna belgesinde belirtilen mal ve hizmet alımları için her yıl yayımlanan Kamu İhale Tebliği’nde belirtilen parasal limitler tutarını aşmaması durumunda ihalesiz olarak alınma imkânı mevcuttur.
Kanun’un “İhale usulleri” başlıklı 18’inci maddesinde idarelerin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ait ihalelerde kullanılabilecek ihale usullerinin; “Açık ihale”, “Belli istekliler arasında ihale” ve “Pazarlık” olduğu belirtilmiş, bunlarla birlikte bir ihale usulü olarak düşünülmemiş olmasına rağmen belli durumlarda kullanılabilecek bir alım yöntemi olarak Kanun’un 22’nci maddesinde “Doğrudan temin” yöntemine ilişkin hükümler düzenlenmiştir.
Ayrıca Kamu İhale Kurumu, Kamu İhale Genel Tebliği’nde 4734 sayılı Kanun ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun uygulanmasında uyulması gerekli esasları, ihale uygulama yönetmelikleriyle de ihalelerde uygulanacak usul ve esasları belirlemiş, yönetmelik eklerinde kullanılacak standart formları yayımlamıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, belediye şirketlerinin istisna belgesinde yer almayan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini, 4734 sayılı Kanun ve 4735 sayılı Kanun ile Kamu İhale Kurumu tarafından çıkarılan Tebliğ ve yönetmeliklerde yer alan hükümlere göre açık, belli istekliler arasında veya pazarlık ihale usullerinden biri veya doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirmeleri, alımlarda yönetmelik eklerinde yer alan standart formları kullanarak her bir ihale veya doğrudan temin için dosya oluşturmaları gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Şirket tarafından yapılan ve Kamu İhale Tebliği’nde belirtilen 2024 yılı parasal limit tutarının altında kalan mal ve hizmet alımlarında, doğrudan temin yöntemi kullanılmadan sadece faturaya dayanarak ödeme yapıldığı, doğrudan temin yönetime başvurulan durumlarda ise teklif formlarının eksik olduğu, piyasa fiyat araştırması tutanaklarının tam olmadığı gibi hususlar tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında mal ve hizmet alımlarında, Şirketin kuruluş aşamasında personel yetersizliğinden dolayı ihale mevzuatına uyulamadığı, personel alımlarının yapılması ve birimlerin belirlenmesi sonrasında mevzuata uygun işlem tesis edildiği bildirilmiştir. Ancak mal ve hizmet alımları kapsamında Ekim, Kasım ve Aralık aylarında da eksikliklerin devam ettiği görülmüştür.
Sonuç olarak mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince ihaleye çıkılması veya doğrudan temin usulünün tercih edilmesi, ihale yönetmelikleri ve Kamu İhale Genel Tebliğ hükümlerine uygun şekilde hareket edilmesi ve yönetmelik eklerinde yer alan standart formların kullanılması gerekmektedir.