|
ÖZET: İhale öncesinde belirlenen kullanım alanlarının, sözleşme sonrası kiracılar tarafından genişletilmesi, önemli bir denetim bulgusu olarak ortaya çıkmıştır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, kiralama süreçlerinin şeffaflık ve rekabet ilkelerine uygun olarak yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İdare, kiraya verdiği taşınmazların kullanım amacı ve alanı hakkında detaylı bilgi sunmakta ve ihale şartnameleri bu bilgilere dayanmaktadır. Ancak, yapılan denetimlerde, kiracıların sözleşme kapsamındaki alanların dışındaki kamu alanlarını da kullandığı tespit edilmiştir.
Örneğin, 2001 ada 266 parseldeki 2.050 metrekarelik taşınmazın kiralanması sürecinde, kiracının bitişiğindeki yeşil alanı kullanması, ihale şartlarının ihlaline yol açmaktadır. İdare, kiracının bu alanı kamu kullanımına kısıtlama getirmediğini belirtse de, yapılan incelemelerde yeşil alanın kiracı tarafından kontrol edildiği ve tesisin bir parçası haline geldiği gözlemlenmiştir. Bu durum, ihale sürecinde belirlenen şartların değiştirilmesi anlamına gelmekte ve diğer isteklilerin aleyhine sonuçlar doğurmaktadır. Sonuç olarak, ihale öncesinde belirlenen alanların sözleşme sonrası genişletilmesi, hem sözleşme hükümlerine hem de ihale sürecinin temel ilkelerine aykırıdır. Bu tür uygulamalar, şeffaflık ve rekabetin sağlanmasını olumsuz yönde etkilemekte ve adil bir ihale ortamını zedelemektedir. |
BULGU: İhale Öncesinde Belirlenen Mevcut Kullanım Alanlarının Sözleşme Sonrası Kiracılar Tarafından Genişletilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare kiracısının sözleşmesinde yer alan kullanım alanı harici kamu alanını da kullandığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği hükmü,
“İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinde ise; Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasının ve ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu hükmü yer almaktadır.
İdare tarafından 2886 sayılı Kanun uyarınca kiraya verilen taşınmazların gerek ihale ilan metinleri ve kiralamaya ilişkin şartnamelerinde gerekse sözleşmelerinde kiraya verilen alanların nev’i, kullanım amacı ve bu yerlerin kaç metrekare olduğu belirtilmektedir. Söz konusu taşınmazların kiraya verilmesi için yapılan ihalelerde istekliler tarafından teklif edilen bedeller ilanda belirtilen kullanım alanı ve kullanım amacı için verilen tekliflerdir. İhale öncesinde belirlenen mevcut kullanım alanlarının sözleşme sonrası kiracılar tarafından genişletilmesi hem kişiler lehine haksız kazanca sebep olabilecek, hem de ihale öncesi belediye tarafından belirlenen kiralamaya ilişkin şartların ihaleden sonra değiştirilmesi anlamını taşıyabilecektir.
İdare hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan 2886 sayılı Kanun uyarınca ihale yoluyla kiraya verilenlerin sözleşme ve şartnamelerinde kiraya verilen yerlerin kullanım amacı ve kullanım alanlarının ne kadar olduğu belirtilmektedir. İhaleler söz konusu dokümanlara göre yapılmakta ve hem İdare hem de kiracılar imzalanan sözleşme ile şartnamelerde yazılı hususlara uymayı taahhüt etmektedir.
Yerinde yapılan incelemede; İdarenin hüküm ve tasarrufu altında bulunan 2001 ada 266 parsel üzerindeki 2.050 metrekare kullanım alanlı taşınmazın 2886 sayılı Kanun’un 45’inci maddesine göre ihale edildiği görülmüşse de, kiralanan alanın bitişiğindeki yeşil alan vasıflı ve 593,95 metrekare kullanım alanlı taşınmazında idare kiracısının fiilen uhdesinde olduğu ve kiracı tarafından kullanıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, taşınmazın etrafında bulunan yeşil alanın, kamu kullanımı kısıtlanmaksızın kullanıldığı, tesis kiracısının, yeşil alanın kullanımını kısıtlamadığı, ayrıca tüm bakımının da kiracı tarafından yapıldığı belirtilmişse de; yerinde yapılan incelemelerde tesisin ayrı bir giriş kapısı olduğu, bahsi geçen yeşil alanın kamuya ait olduğunun dışardan fark edilemediği, yeşil alan üzerinde kamelyaların bulunduğu ve tesisin bütünleyici parçası haline geldiği görülmüştür.
Sonuç olarak, İhale öncesi belirlenen alanın ihale sonrasında sözleşme imzalandıktan sonra genişletilmesi sözleşme ve şartname hükümlerine aykırı olduğu gibi ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması temel ilkelerine de aykırıdır. Bu husus, ihalede teklif veren diğer isteklilerin aleyhine bir sonuç oluşmasına da neden olmaktadır.