İhale sürecinin uzaması sebebiyle ihalenin iptal edilip edilemeyeceği (KİK)

03.08.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.M.[23.64].(0199)./2011-55Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı – İhale İşleri Şube Müdürlüğütarafından 31.05.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Aydınlatma Direği, Direk Kaidesi ve Armatür” ihalesine ilişkin olarak DKR Elektrik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin, idarece başvuru konusu ihalenin iptaline karar verilmesi üzerine, başvuru sahibinin 15.07.2011tarih ve 33783sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.07.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

İdarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuru konusu ihalenin 06.06.2011 tarihli kesinleşen ihale kararı ile firmaları üzerine kaldığı, idarenin 12.07.2011 tarihinde “ihtiyacın teminine ilişkin sürenin uzamasından kaynaklı olarak ihtiyacın ortadan kalkması” gerekçesini göstererek ihaleyi iptal ettiği, ancak idarenin benzer ürünlerin teminini sıklıkla yaptığından dolayı ilgili ürünlere idarece sürekli ihtiyaç duyulduğu, idarenin aynı malzemelere ilişkin olarak daha önce bir ihaleyi iptal ettiği ve söz konusu ihaleyi tekrar yaptığı, bu durumun ihtiyaç duyulan malzemelerin temin edilme gerekliliğini gösterdiği, kesinleşen ihale kararının tebliğinden itibaren geçen 35 günlük sürede idare tarafından herhangi bir işlem yapılmadığı ve sonuçta uzayan ihale sürecinin de sebep gösterilerek ihalenin iptal edildiği, iddialarına yer verilmiştir.

          İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Söz konusu ihaleye ait idari şartnamenin “İhale konusu alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde; ihale konusu malın adı,“Aydınlatma Direği, Direk Kaidesi ve Armatür” olarak belirtilmiştir.

Başvuru konusu ihaleye dört isteklinin katıldığı, isteklilerden Me-Ta Mak. Elektrik Müh. İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin, iş deneyim belgesinin uygun olmaması nedeniyle değerlendirme dışı kaldığı, diğer üç isteklinin tekliflerinin değerlendirmeye alındığı, 01.06.2011 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin başvuru sahibi DKR Elektrik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

06.06.2011 tarihli kesinleşen ihale kararının isteklilere tebliğinden sonra, 08.06.2011 tarihinde, ihale üzerinde bırakılan firmanın iş deneyim belgesinin olmadığı, sunulan fatura ve sözleşmelerin idari şartnamede belirtilen benzer iş olarak kabul edilecek işlere uygun olmadığı, ayrıca teknik doküman ve katalogların eksik olduğu iddiasıyla, KG Müh. Elektrik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından idareye şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

İdare söz konusu şikâyet başvurusunu 17.06.2011 tarihli cevap yazısı ile reddetmiştir.

14.06.2011 tarihinde ise Eksan Enerji Aydınlatma İnş. End. Müh. Tar. San. ve Ltd. Şti. tarafından, ihale üzerinde bırakılan firmanın katalog ve dokümanlarının yeterli olmadığı iddiasıyla, idareye şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

İdare, mezkûr şikâyet başvurusunu da 24.06.2011 tarihli cevap yazısı ile reddetmiştir.

Yukarıda belirtildiği gibi, Eksan Enerji Aydınlatma İnş. End. Müh. Tar. San. ve Ltd. Şti.’nin şikâyet başvurusuna idarece verilen cevap, bahsi geçen firma tarafından 29.06.2011 tarihinde elden tebellüğ edilmiştir.

Yapılan incelemede, adı geçen firmanın, idareye yapılan şikâyet başvurusuna idarece verilen cevabın tebellüğ edilmesinin ardından on gün içinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunma hakkı olmasına karşın, on günlük sürenin sonu olan 11.07.2011 tarihine kadar adı geçen firmanın Kurum kayıtlarına giren bir başvurusu bulunmamaktadır.

Bahsedilen itirazen şikâyet başvurusu süresinin onuncu günü olan 11.07.2011 tarihinde, ihaleye yetkilisinin “ihale sürecinin uzaması sebebiyle, ihale kapsamındaki elektrik malzemelerine duyulan ihtiyacın ortadan kalması” gerekçe gösterilerek ihalenin iptaline karar verdiği görülmüştür.

İhalenin iptaline ilişkin karar yazılarının 12.07.2011 tarihli faks ile ihaleye teklif veren isteklilere tebliğ edildiği görülmektedir. Sözü edilen karar yazısında, ihalenin, ihale yetkilisi tarafından, ihale sürecinin uzaması sebebiyle, ihale kapsamındaki elektrik malzemelerine duyulan ihtiyacın ortadan kalması gerekçesiyle iptal edildiği belirtilmektedir.

Konuyla ilgili olarak, Kamu İhale Kanununun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali”başlıklı 39 uncu maddesinde; “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı Kanunun“Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi”başlıklı 41 inci maddesinde;“İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

            İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.

            İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü yer almaktadır.

            4734 sayılı Kanun, ihalenin iptali hususunda idarelere takdir yetkisi tanımaktadır. Ancak, bu yetki mutlak ve sınırsız olmayıp, mevzuata, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun surette kullanılmalıdır. Dolayısıyla, idarelerin aldığı ihalenin iptaline dair kararların dayandığı gerekçelerin makul ve geçerli gerekçeler olması işlemin sıhhati açısından önem arz etmektedir.

            Diğer yandan 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerini düzenleyen 5 inci maddesinde idarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; idarelerin, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.

            Aktarılan bilgiler ve mevzuat hükümleri doğrultusunda bir değerlendirme yapıldığında, 06.06.2011 tarihli ilk kesinleşen ihale kararından itibaren, şikâyet başvuruları sebebiyle geçen, yukarıda anlatılan süreç sonunda, başvuru konusu ihalenin iptal edilme sebebi olarak ihale yetkilisince “ihale sürecinin uzaması sebebiyle, ihale kapsamındaki elektrik malzemelerine duyulan ihtiyacın ortadan kalması” gerekçesinin gösterilmesine karşın, zikredilen gerekçe, ihale sürecinin uzamasından dolayı ihale konusu malzemelere duyulan ihtiyacın neden kalktığı konusunda net ve detaylı bir bilgi vermemektedir. İdareler, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları gibi, aynı zamanda güvenirliği, saydamlığı ve kamuoyu denetimini de sağlamakla sorumludurlar.

            Sonuç olarak, idarece öne sürülen iptal gerekçesinin somut sebeplere dayanmaması nedeniyle, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüş ve ihalenin iptali kararının iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

İdarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI  OY

Söz konusu ihaleye ait idari şartnamenin “İhale konusu alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde; ihale konusu malın adı,“Aydınlatma Direği, Direk Kaidesi ve Armatür” olarak belirtilmiştir.

Başvuru konusu ihaleye dört isteklinin katıldığı, isteklilerden Me-Ta Mak. Elektrik Müh. İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin, iş deneyim belgesinin uygun olmaması nedeniyle değerlendirme dışı kaldığı, diğer üç isteklinin tekliflerinin değerlendirmeye alındığı, 01.06.2011 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin başvuru sahibi DKR Elektrik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir

06.06.2011 tarihli kesinleşen ihale kararının isteklilere tebliğinden sonra, 08.06.2011 tarihinde KG Müh. Elektrik İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ve 14.06.2011 tarihinde ise, Eksan Enerji Aydınlatma İnş. End. Müh. Tar. San. ve Ltd. Şti. tarafından, idareye şikâyet başvurusunda bulunulmuş olup, idare söz konusu şikâyet başvurularını reddetmiştir.

11.07.2011 tarihinde ise, ihaleye yetkilisince, “ihale sürecinin uzaması sebebiyle, ihale kapsamındaki elektrik malzemelerine duyulan ihtiyacın ortadan kalkması” gerekçe gösterilerek ihalenin iptaline karar verilmiştir.

Konuyla ilgili olarak, Kamu İhale Kanununun “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi”başlıklı 41 inci maddesinde;“İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

            İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.

            İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü yer almaktadır.

            4734 sayılı Kanunun temel ilkeleri düzenleyen 5 inci maddesinde idarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; idarelerin, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.

Başvuruya konu ihalenin, 4734 sayılı Kanunun 41 inci maddesi uyarınca ihale yetkilisi tarafından 11.07.2011 tarihinde iptal edilme gerekçesinin yerinde olduğu, ihalenin iptali işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı, idarelerin, ihtiyaçlarının uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları ve bu ihtiyaçların belirlenmesinin yada ortadan kalktığının tespitinin de sadece idare tarafından yapılabileceği gerçeği karşısında, ihalenin, iptal edilmesinin uygun olduğu yönündeki düşüncemizle, söz konusu ihalede itirazen  şikayet başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Kazım ÖZKAN

                                                                                                                               Başkan V.

 II. Başkan

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;  tekliflerin değerlendirilmesine yönelik olarak KG Ltd. Şti. tarafından 01.06.2011 tarihinde,  Eksan Ltd. Şti. tarafından 14.06.2011 tarihinde şikayet başvurularında bulunulduğu, söz konusu başvuruların idarece uygun bulunmayarak cevaplandığı, 11.07.2011 tarihinde de  ihaleye yetkilisinin “ihale sürecinin uzaması sebebiyle, ihale kapsamındaki elektrik malzemelerine duyulan ihtiyacın ortadan kalması” gerekçe gösterilerek ihalenin iptaline karar verdiği görülmektedir.

            4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinde, “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. …” hükmü,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39 uncu maddesinde, “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. …” hükmü,

            “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde, “… İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. …” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun 5 inci maddesinde, idarelerce bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde, kamu kaynaklarının verimli kullanılması gerektiği hükmüne yer verilerek, idarelere ayrıca bir sorumluluk yüklendiği anlaşılmaktadır. İdareler tarafından, kendilerine Kanunla verilen bu sorumluluğun yerine getirilebilmesi için, ihale süreci içerisinde ihale işlemleri ile ilgili olarak alınacak kararlarda takdir haklarının bulunduğu, ancak Kanunla verilen bu hakkın mutlak ve sınırsız olmayıp, bu takdir hakkının da kamu yararı gerektiren durumlarda idareleri lehine kullanabilecekleri açıktır.

            4734 sayılı Kanun, ihalenin iptali hususunda idarelere takdir yetkisi tanımaktadır. Ancak, bu yetki mutlak ve sınırsız olmayıp, mevzuata, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun surette kullanılmalıdır. Dolayısıyla, idarelerin aldığı ihalenin iptaline dair kararların dayandığı gerekçelerin makul ve geçerli gerekçeler olması işlemin sıhhati açısından önem arz etmektedir.

            Diğer yandan 4734 sayılı Kanunun temel ilkeleri düzenleyen 5 inci maddesinde idarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; idarelerin, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.

İnceleme konusu ihalede, şikayet başvurusunda bulunan isteklilerin idareye yapılan şikâyet başvurusuna idarece verilen cevabın tebellüğ edilmesinin ardından on gün içinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunma hakkı olmasına karşın Kuruma başvurmadıkları, iptal nedeninin de başvuru konusu hususlara ilişkin olmadığı, ihtiyaçların zamanında sağlanamaması nedeniyle alıma konu mallara gerek duyulmaması olduğu  görülmektedir.

Aktarılan bilgiler ve mevzuat hükümleri doğrultusunda bir değerlendirme yapıldığında, başvuru konusu ihalenin iptal edilme sebebi olarak ihale yetkilisince “ihale sürecinin uzaması sebebiyle, ihale kapsamındaki elektrik malzemelerine duyulan ihtiyacın ortadan kalması”  gerekçesiyle, idarenin takdir hakkını ihalenin iptali yönünde kullanarak idarece tesis edilen işlemin anılan Kanunun 5 inci, 39 uncu ve 40 ıncı maddesi hükümlerine uygun olduğu kanaatindeyim.

            Açıklanan nedenlerle, inceleme konusu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, “idarenin ihalenin iptali kararının iptaline” ilişkin  karara katılmıyoruz.