|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ihale süreçlerinde tespit edilen hatalı uygulamalara dikkat çekmektedir. Özellikle, Bilgi İşlem Bakım, Onarım, Yazılım Geliştirme ve Destek Hizmeti işinde, tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak belirlenen bazı belgelerin alt yükleniciye ait olduğu belirlenmiştir. İdari Şartname’de, alt yüklenicinin gerekli belgelere sahip olması gerektiği vurgulansa da, yüklenicinin sızma testi yetki belgesinin eksik olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, ihale sürecinin mevzuata uygun yürütülmediğini göstermektedir.
Ayrıca, Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi-Ulusal Koordinasyon Noktası ve Ulusal Europass Merkezi Projesi kapsamındaki personel hizmet alımında, doğrudan temin limitinin aşılmasına rağmen alımın bu yöntemle gerçekleştirilmesi dikkat çekmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre, belirli tutarın altındaki alımlar doğrudan temin yöntemiyle yapılabilirken, 150.000 € üzerindeki hizmet alımlarının açık ihale ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, Kamu İdaresinin ihale süreçlerini mevzuata uygun şekilde yönetmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, ihale süreçlerinde yaşanan bu tür hatalar, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından ciddi sorunlar doğurmakta ve mevzuata uyumun önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. |
BULGU: İhale Süreçlerinde Hatalı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun, Bilgi İşlem Bakım, Onarım, Yazılım Geliştirme ve Destek Hizmeti işinde tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak belirlenen belgelerden bazılarının alt yükleniciye ait olduğu; Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi-Ulusal Koordinasyon Noktası ve Ulusal Europass Merkezi Projesi kapsamında alınan personel hizmet alımı işinde doğrudan temin limitine uyulmadığı görülmüştür.
a) Tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak belirlenen belgelerden bazılarının alt yükleniciye ait olması
Kurumca ihalesi yapılan Bilgi İşlem Bakım, Onarım, Yazılım Geliştirme ve Destek Hizmeti işinde tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak belirlenen belgelerden bazılarının alt yükleniciye ait olduğu görülmüştür.
Söz konusu işe ilişkin İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde yeterlik kriterleri olarak kullanılacak belgeler belirlenmiş; 48’inci maddesinde ise “İşin alt yükleniciye verilmesi durumunda ilgili maddeleri isterleri alt yüklenici tarafından karşılanmalı ve bu maddeleri için istenen belgelere alt yüklenici de sahip olmalıdır.” denilmiştir. Ayrıca Teknik Şartname’nin 9.12’nci maddesinde yüklenici ve alt yüklenicilerin sızma testi yetki belgesine sahip olmaları gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede alt yüklenicinin sızma testi yetki belgesi bulunmakla birlikte yüklenicinin bu belgesinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Kurumca bulgu konusu hususa ilişkin olarak, sızma testi yetki belgesi şartının sadece münferiden bu amaçlı ihaleler için zorunlu olduğu, incelenen ihalenin ise sadece bir başlığının bunu içerdiğinden Kamu İhale Genel Tebliğine aykırılık bulunmaması nedeniyle belgeye sadece alt yüklenicinin sahip olmasının yeterli olduğu ve sözleşmeyi imzalayan yüklenicinin de bu belgeyi almak için gerekli işlemleri başlattığı belirtilmiştir. Ancak anılan belgenin idari şartnamede yeterlik kriteri olarak sayıldığı ve ihale konusu işin tamamlandığı dikkate alındığında eksikliğin giderilmesinin mümkün olamayacağı değerlendirilmiştir.
İhaleye katılacak isteklilerin yeterliğe ilişkin istenebilecek belgelerin neler olduğu ve bu belgelerin nasıl değerlendirileceği ile ilgili düzenlemelerin amacı, işin en uygun maliyetle ve daha etkin yürütülmesinin sağlanması olup, yapılacak ihalelerde Kurumun mevzuata uygun olarak hazırlanan dökümanlar doğrultusunda süreçleri yürütmesi gerekmektedir.
b) Doğrudan temin üst limitine uyulmadan alım yapılması
Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi-Ulusal Koordinasyon Noktası ve Ulusal Europass Merkezi Projesi kapsamında alınan personel hizmet alımı işinde hizmetin tutarı doğrudan temin limitini aşmasına rağmen alımın 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesine göre doğrudan temin yöntemi ile yapıldığı görülmüştür.
Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmelik’in “Projeye İlişkin Giderler” başlıklı 6’ncı maddesinde; proje kapsamında yapılacak mal ve hizmet alımlarının, proje sözleşmesinde yer alan belirlemeler ve varsa projenin uygulama sürecini gösteren program kuralları çerçevesinde yapılacağı, bu harcamalar konusunda proje sözleşmesinde veya program kurallarında belirleme olmaması halinde, 150.000 € kadar olan alımların proje yürütücüsünün yetki ve sorumluluğunda ve önceden belirleyeceği usul ve ilkelere göre gerçekleştirileceği, bu tutarı aşan alımlar için ise 04.01.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (f) bendi kapsamında yapılacak ihalelere ilişkin 01.12.2003 tarihli ve 2003/6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen esasların uygulanacağı belirtilmiştir. Bu Karar’ın parasal limitleri düzenleyen 6’ncı maddesinin (b) bendinde, doğrudan teminler için parasal limitler, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi uyarınca diğer idareler için belirlenen tutarın 3 katını aşamayacaktır.
4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer verilen “Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar (2024 yılı için 622.756,00 TL), diğer idarelerin beşmilyar (2024 yılı için 207.453,00 TL) Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar” düzenlemesi ile belli bir tutarın altındaki alımların doğrudan temin yöntemi kullanılarak yapılmasına imkan verilmiştir.
Söz konusu projeler üzerinde yapılan incelemede; Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi- Ulusal Koordinasyon Noktası ve Ulusal Europass Merkezi Projesi kapsamında gerçekleştirilen 150.000 € üzerindeki hizmet alımının doğrudan temin yöntemiyle yapıldığı, bu durumun 2003/6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen esaslara uygun olmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresince bulgu konusu hususa ilişkin olarak söz konusu hizmet alımının, Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan Erasmus+ Program Rehberi, Açıklamalı Hibe Sözleşmesi ve ilgili Hibe Çağrısı hükümlerine uygun olarak yürütüldüğünden sözleşmeyi ekonomik açıdan en avantajlı teklife vermenin yeterli olduğu, açık ihale yöntemi ile yürütülecek bir sürecin hem zaman hem de uygulama açısından çeşitli belirsizliklere neden olacağı, önceden öngörülemeyecek konular nedeniyle yaklaşık maliyetin sağlıklı belirlenemeyeceği ve 2003/6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen Esaslara benzer şekilde, 21.03.2025 tarihli ve 32848 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2025/9652 sayılı Cumhurbaşkanı Kararında belirtilen KİK 3/f bendi kapsamında yapılacak alımlara ilişkin usul ve esaslar dikkate alınarak parasal limitlerin aşılmaması için yeniden sözleşme yapılacağı belirtilmiştir. Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmelik’e göre proje sözleşmesinde veya program kurallarında belirleme olmaması durumunda 150.000 € üzerindeki hizmet alımlarında 2003/6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen esaslar uygulanacak olup buna göre doğrudan teminler için parasal limitler, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi uyarınca diğer idareler için belirlenen tutarın 3 katını aşamayacağından İdarenin bu hususu göz önünde bulundurarak ihale süreçlerini yönetmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Proje kapsamında yapılacak alımların, 2003/6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı yerine 21.03.2025 tarihli ve 32848 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2025/9652 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda öngörülen doğrudan temin limitlerine uygun olacak şekilde yürütülmesi gerekmektedir.