İhale Usulleri ile Temin Edilmesi Gereken İhtiyaçların Doğrudan Temin ile Satın Alınması (Sayıştay)

BULGU: İhale Usulleri ile Temin Edilmesi Gereken İhtiyaçların Doğrudan Temin ile Satın Alınması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Üniversitenin ihtiyacı olan bir kısım mal ve hizmet alımları ile bakım ve onarım işlerinin birleştirilerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda sayılan ihale usullerinden birisiyle satın alınması yerine, parasal limitlerin altında kalacak şekilde parçalara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle satın alındığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Uygulanacak İhale Usulleri” başlıklı 18’inci maddesinde; ihale usulleri olarak “Açık ihale”, “Belli istekliler arasında ihale”, “Pazarlık usulü” düzenlenmiş, Doğrudan temin yöntemi ise bir ihale usulü olarak sayılmamıştır. Bu yöntem, ağırlıklı olarak parasal değeri küçük ihtiyaçların ihalesiz olarak kolaylıkla temin edilmesini amaçlayan istisnai bir alım şekli olarak Kanunda düzenlenmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre, büyükşehir belediyesi sınırları dışında bulunan idarelerin 207.453,00 TL’yi (2024 yılı için) aşmayan ihtiyaçları doğrudan temin yöntemiyle satın alınabilmektedir. Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ilân yapma, teminat alma, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmamaktadır. İhale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilmektedir.

Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde ise; kamu ihalelerinde saydamlığın, rekabetin, eşit muamelenin sağlanması ve ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasının esas olduğu, yine kamu ihalelerinde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu düzenlenmiştir.

Üniversitenin ihtiyacı olan bir kısım mal ve hizmet alımları ile bakım ve onarım işlerinin, Kanunda sayılan temel ihale usulleri yerine, belirli alımlar için getirilen parasal sınırların altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle satın alınmasının, Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen ihalelerde saydamlığın, rekabetin ve eşit muamelenin sağlanması ilkelerine uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

Aşağıdaki tabloda mevcut ihale usullerinden birisiyle satın alınması gerekirken kısımlara bölünerek doğrudan temin yoluyla satın alınan işlere ait örnekler gösterilmiştir.

Tablo 5: Kısımlara Bölünen İşlere Ait Örnekler

Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun uyarınca, kamu ihalelerinde rekabetin ve katılımın yeteri kadar sağlanabilmesi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanabilmesi için öncelikle benzer nitelikte olan ve aynı yüklenici tarafından temin edilebilecek alımların birleştirilerek Kanunda yazılı ihale usullerinden birisiyle satın alınması gerekmektedir.