|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı ihtiyaçların doğrudan temin yöntemiyle satın alındığı ve bu alımların mevzuatta belirlenen parasal limitlerin altında kalacak şekilde parçalara bölündüğü tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin ihalelerde şeffaflık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların etkin kullanımı gibi temel ilkelere uymakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Aynı zamanda, açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulleri, temel ihale yöntemleri olarak tanımlanmaktadır.
Kanunun 22. maddesi, doğrudan temin usulünün yalnızca belirli koşullar altında kullanılabileceğini ifade ederken, 2024 yılı için büyükşehir belediyeleri sınırları içinde 622.756 TL’ye kadar olan mal ve hizmet alımlarının bu yöntemle gerçekleştirilebileceği belirtilmiştir. Ancak, açık ihale veya belli istekliler arasında ihale gerektiren ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde parçalara bölünerek temin edilmesi, mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Denetim sonuçlarına göre, çeşitli müdürlükler tarafından gerçekleştirilen doğrudan temin alımları, aynı yüklenicilerden ve benzer tarihlerde yapılmış olmasına rağmen, tek seferde ihale edilmemiştir. Kamu idaresi, bu konuda birimlerin uyarıldığını ve gerekli önlemlerin alınacağını bildirmiştir. Ancak, bu tür uygulamaların mevzuata uygunluğu sorgulanmaktadır. |
BULGU: İhale Usulleri ile Temin Edilmesi Gereken İhtiyaçların Doğrudan Temin ile Satın Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Aynı ihale konusu iş içerisinde yer alabilecek bazı alımların mevzuatta öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde parçalara bölünmek suretiyle doğrudan temin ile gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin; ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ifade edilmiştir. Maddede ayrıca, Kanun uyarınca yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulleri olduğu belirtilmiştir.
Anılan Kanun’un 22’nci maddesinde, ilan yapma, teminat alma, ihale komisyonu kurma ve yeterlik kurallarını arama koşullarına bağlı olmaksızın ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak doğrudan temin usulü ile alım yapılabilecek haller sınırlı olarak sayılmıştır. Maddenin birinci fıkrasının (d) bendine göre ise, her yıl Kamu İhale Kurumunca belirlenen parasal limitlerin altında kalan ihtiyaçların doğrudan temin usulü ile alınması mümkün bulunmaktadır.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre; 2024 yılı için büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin yaklaşık maliyeti 622.756 TL’ye kadar olan mal, malzeme ve hizmet alımlarının doğrudan temin ile alınabileceği ifade edilmiştir.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesinde; açık ihale, belli istekliler arasında ihale, pazarlık usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği düzenlenmiştir.
Ancak yukarıda da açıklandığı üzere temel ihale usulleri ile karşılanması gereken ihtiyaçların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek doğrudan temin usulü ile karşılanması Kanun’un 5’inci maddesinde sayılan ilkelere aykırılık taşımaktadır.
Yapılan incelemede aşağıda örnekleri verilen ihtiyaçların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünmek suretiyle doğrudan temin usulü ile karşılandığı tespit edilmiştir.
Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü tarafından yapılan yıl içerisindeki muhtelif tarihlerdeki 68 adet toplam 26.285.578,57 TL tutarında doğrudan temin ile aşevinde ihtiyaç sahibi ailelere verilen yemekler için mal ve malzeme alımı
Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından aynı yükleniciden her ay düzenli olarak yapılan yıl içerisinde muhtelif tarihlerdeki 12 adet toplam 2.326.743,98 TL tutarında doğrudan temin ile tüp dolumu hizmet alımı
Fen İşleri Müdürlüğü tarafından aynı yükleniciden her ay düzenli olarak yapılan yıl içerisinde muhtelif tarihlerdeki 23 adet toplam 3.347.863,34 TL tutarında doğrudan temin ile zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası alımı
Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından yapılan yıl içerisindeki muhtelif tarihlerdeki 4 adet toplam 2.195.000,00 TL tutarında doğrudan temin ile bayrak ve duyuru asma hizmeti alımı
Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından yapılan yıl içerisindeki muhtelif tarihlerdeki 21 adet toplam 10.448.623,60 TL tutarında doğrudan temin ile malzeme alımı
Kamu İdaresi cevabında, birimlerin konu hakkında uyarıldığı, gereken hassasiyetin gösterileceği ve gerekli önlemlerin alınacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, örneklerden de görüleceği üzere aynı birimlerden ve yakın tarihlerde aynı mal ve hizmet alımları olmasına rağmen idare tarafından gerçekleştirilen bazı mal ve hizmet alımlarının tek seferde ihale yoluyla temin edilmeyip, doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölünmek suretiyle gerçekleştirilmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.