|
ÖZET: İhale usulleriyle temin edilmesi gereken mal alımlarının, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin ihalelerde şeffaflık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi ilkeleri gözetmekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, bu Kanun’un 22. maddesi, belirli koşullar altında doğrudan temin yapılabileceğini ifade etse de, temel ihale usullerinin ihmal edilerek ihtiyaçların kısımlara bölünmesi, yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir.
İlgili denetim raporunda, çeşitli müdürlükler tarafından yapılan doğrudan alımların toplam tutarları ve tarihleri incelenmiştir. Örneğin, Veteriner İşleri Müdürlüğü’nün tıbbi malzeme alımları, Özel Kalem Müdürlüğü’nün hediye alımları ve Mezarlıklar Müdürlüğü’nün kefen takımı alımları, benzer tarihlerde ve çoğunlukla aynı firmalardan gerçekleştirilmiştir. Bu durum, doğrudan temin yönteminin ihale usulü olarak kullanılmaması gerektiğini göstermektedir. Sayıştay raporunda daha önce de belirtilen bu hususla ilgili olarak, idare tarafından herhangi bir düzeltici adım atılmamıştır. Kamu İdaresi, tüm müdürlüklere doğrudan temin limitlerine dikkat edilmesi ve mal ile hizmet alımlarında ihale usullerinin tercih edilmesi gerektiği konusunda bilgi verilmiştir. Sürekli ihtiyaçların karşılanmasında, yasal çerçevede belirlenen temel ihale usullerinin öncelikli olarak uygulanması önem arz etmektedir. |
BULGU: İhale Usulleri ile Temin Edilmesi Gereken İhtiyaçların Doğrudan Temin ile Satın Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye’nin ihale usulleri ile temin edilmesi gereken aynı nitelikteki mal alımlarının kısımlara bölünmek suretiyle doğrudan temin ile karşılandığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde idarelerin; ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ifade edilmiştir. Maddede ayrıca, bu Kanun uyarınca yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulleri olduğu ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un 22’nci maddesinde ise ilan yapma, teminat alma, ihale komisyonu kurma ve yeterlik kurallarını arama koşullarına bağlı olmaksızın ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak doğrudan temin ile alım yapılabilecek haller sınırlı olarak sayılmıştır. Maddenin birinci fıkrasının (d) bendine göre ise her yıl Kamu İhale Kurumunca belirlenen parasal limitlerin (2024 yılı için 207.453 TL) altında kalan ihtiyaçların doğrudan temin ile alınması mümkün bulunmaktadır. Ancak yukarıda da açıklandığı üzere temel ihale usulleri ile karşılanması gereken ihtiyaçların maddenin birinci fıkrasının (d) bendi için belirlenmiş olan parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek doğrudan temin ile karşılanması Kanun’un 5’inci maddesinde sayılan ilkelere aykırılık taşımaktadır.
Müdürlükler eliyle yapılan doğrudan temin süreçleri incelendiğinde;
-Veteriner İşleri Müdürlüğü tarafından yapılan yıl içerisindeki muhtelif tarihlerdeki 3 adet doğrudan alımda KDV hariç 253.828,46 TL tutarında tıbbi malzeme alımı yapıldığı,
-Özel Kalem Müdürlüğü tarafından 4 adet yapılan doğrudan alımla KDV hariç 401.480,00 TL tutarında hediye alımı yapıldığı,
-Mezarlıklar Müdürlüğü tarafından 2 ayrı tarihte yapılan doğrudan alımla KDV hariç toplam 389.375,00 TL tutarında kefen takımı alımı yapıldığı,
görülmüş olup, yukarıda örneklenen mal alımları aynı ihale konusu içinde yer alabilecek olmasına rağmen birbirine çok yakın tarihler itibarıyla kısımlar halinde ve büyük oranda aynı firmalardan doğrudan temin usulü ile yapılmıştır. Oysa doğrudan temin bir ihale usulü olmayıp, alım yöntemidir.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, tüm müdürlüklere bilgi verilerek uyarıldığı, doğrudan temin limitlerine dikkat edilerek, mal ve hizmet alımlarında ihale usullerinin tercih edileceği ifade edilmiştir.
Süreklilik arz eden mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine yönelik ihtiyaçların temininde, Kanun’da öngörülen temel ihale usullerinin öncelikli olarak kullanılması gerekmektedir.