İhale Usulleri ile Temin Edilmesi Gereken İhtiyaçların Doğrudan Temin ile Satın Alınması (Sayıştay)

BULGU: İhale Usulleri ile Temin Edilmesi Gereken İhtiyaçların Doğrudan Temin ile Satın Alınması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Aynı ihale konusu iş içerisinde yer alabilecek bazı alımların mevzuatta öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde parçalara bölünmek suretiyle doğrudan temin ile gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin; ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ifade edilmiştir. Maddede ayrıca, bu Kanun uyarınca yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulleri olduğu belirtilmiştir.
Anılan Kanun’un 22’nci maddesinde, ilan yapma, teminat alma, ihale komisyonu kurma ve yeterlik kurallarını arama koşullarına bağlı olmaksızın ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak doğrudan temin usulü ile alım yapılabilecek haller sınırlı olarak sayılmıştır. Maddenin birinci fıkrasının (d) bendine göre ise, her yıl Kamu İhale Kurumunca belirlenen parasal limitlerin altında kalan ihtiyaçların doğrudan temin usulü ile alınması mümkün bulunmaktadır.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre; 2023 yılı için büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin yaklaşık maliyeti 431.810,00 TL’ye kadar olan mal, malzeme ve hizmet alımlarının doğrudan temin ile alınabileceği ifade edilmiştir.
Ancak yukarıda da açıklandığı üzere temel ihale usulleri ile karşılanması gereken ihtiyaçların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek bahsi geçen Kanun’un doğrudan temin usulü ile karşılanması Kanun’un 5’inci maddesinde sayılan ilkelere aykırılık taşımaktadır.
Aşağıdaki tabloda görüleceği üzere ihtiyaçların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünmek suretiyle doğrudan temin usulü ile karşılandığı tespit edilmiştir.
Tablo 9: Doğrudan Teminle Yapılanlar

Denetim tespitine istinaden, İdare tarafından; taleplerin farklı birimlerden, farklı zamanlarda ve işin yapılma yerlerinin farklı olması, işin ivediliği ve gelen dosyaların limit dâhilinde olması nedeni ile söz konusu alımların doğrudan teminle yapıldığı, doğrudan temin ile yapılacak olan alımlarda uygun şartlar ve koşullar içerisinde yapılmasına özen gösterileceği
ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıdaki tabloda da ayrıntısı görüleceği üzere aynı birimlerden ve yakın tarihlerde aynı mal ve hizmet alımları olmasına rağmen idare tarafından gerçekleştirilen bazı mal ve hizmet alımlarının tek seferde ihale yoluyla temin edilmeyip, doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölünmek suretiyle gerçekleştirilmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.